Duitsland bezorgd over lacune in vliegveiligheid

Een Duitse beambte hoorde van de Saoedische autoriteiten dat een bompakket uit Jemen onderweg was. Berlijn sloeg groot alarm.

Ruim drie uur was een van de twee bompakketten uit Jemen op Duitse bodem. Het was voor minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière, verantwoordelijk voor terreurbestrijding, genoeg om groot alarm te slaan.

Een beambte van het Bundeskriminalamt (BKA), gestationeerd in de Saoedische hoofdstad Riad, waarschuwde volgens hoge Duitse veiligheidsfunctionarissen in de nacht van donderdag op vrijdag zijn collega’s in de Bondsrepubliek: er was een bompakket in een vrachtvliegtuig voor overslag onderweg naar de luchthaven van Keulen/Bonn. De Duitse opsporingsambtenaar had zijn informatie van Saoedische autoriteiten.

Zijn telefoontje liep net iets achter de ontwikkelingen aan. Het bompakket was donderdag om 22.56 uur met een toestel van de Amerikaanse pakketdienst United Parcel Service op Keulen/Bonn aangekomen. Daar werd het door UPS overgeslagen voor transport naar het vliegveld van East-Midlands in Groot-Brittannië. Vandaar had het naar zijn eindbestemming, een synagoge in Chicago, moeten worden vervoerd.

Vrijdagochtend om 02.04 uur vertrok het UPS-vrachttoestel naar East-Midlands. Toen even later de Duitse BKA-beambte vanuit Riad zijn collega’s informeerde, was de bom ruim drie uur op Duitse bodem geweest en tien minuten onderweg naar Engeland.

De Duitse veiligheidsautoriteiten waarschuwden hun Britse collega’s, die „ongelukkig genoeg” later bekendmaakten dat Keulen/Bonn als transferluchthaven had gediend. De Duitsers zouden dat zelf niet hebben gedaan om het onderzoek niet te belasten, bevestigt een Duitse veiligheidsfunctionaris in een achtergrondgesprek.

Minister De Maizière sloeg kort daarop groot alarm. Hij zegde een geplande reis naar Israël af en begon met de formatie van een speciaal onderzoeksteam van Bundeskriminalamt (de landelijke recherche), de binnenlandse veiligheidsdienst en het ministerie van Verkeer. De Maizière streeft naar een aanpak in Europees verband en heeft daarover overleg met Brussel. Wat de Duitsers vooral dwars zit is „de lacune in de veiligheid van het luchtvrachtverkeer”, zoals een ambtenaar het uitdrukt.

„Het is merkwaardig dat reizigers tot op hun onderbroek worden onderzocht terwijl in het vrachtverkeer wat veiligheidsmaatregelen betreft alles aan de afzenders, de landen van herkomst en de verladers wordt overgelaten”, zegt deze functionaris. Het tweede bompakket, door transportbedrijf FedEx uit Jemen vervoerd, bevond zich als vracht aan boord van een passagierstoestel. Het werd in Dubai onderschept.

De details over het bompakket in het UPS-toestel „laten een grote mate van professionaliteit zien”, aldus bronnen in Berlijn. Het gebruikte explosief nitropenta (PETN, van de nitroglycerinefamilie) zat verstopt in de inktpatroon van een laserprinter van HP, type P2055. De ontsteking was met twee uiterst dunne draden geïnstalleerd en moest per mobiele telefoon in werking worden gezet.

Printer en inktpatroon (type 05A) zagen er van buiten vrijwel normaal uit. In de inktpatroon bevond zich 400 gram explosief, ruim genoeg om veel schade aan te richten. „De springkracht zou aanzienlijk zijn geweest”, heet het in Berlijn. In het andere bompakket was 300 gram PETN verwerkt.

De Saoedische autoriteiten die de BKA-beambte in Riad informeerden, gaven de Duitse veiligheidsbeambte het serienummer van het UPS-pakket alsmede naam en adres van de ontvanger, een synagoge in Chicago. Met een serienummer kan de actuele plaats van een pakket nauwkeurig via internet worden aangegeven.

Duitsland heeft inmiddels zijn luchthavens verboden om vrachtverkeer vanuit Jemen af te handelen. Minister De Maizière maakt zich zorgen over de betrouwbaarheid en degelijkheid van de controle in ‘derde landen’. Ieder pakket dat vanuit Duitsland door de lucht de wereld ingaat, wordt volgens de bewindsman door een röntgenapparaat gescand.

De Bondsrepubliek geldt algemeen als internationale draaischijf voor het vliegverkeer. De vrachtafhandeling op de luchthavens van Frankfurt, Keulen/Bonn en Berlijn heeft een enorme omvang. Volgens veiligheidsfunctionarissen is het „vrijwel ondoenlijk om ook nog alle transitgoederen te laten controleren”.