TONEEL

scene uit de film La Danse (2009) FOTO: Cinemien ballet theater theaters toneel symboliek A scene from Frederick Wiseman’s LA DANSE: THE PARIS OPERA BALLET. Courtesy of Zipporah Films.

„Waar ik een einde aan wil maken, dat is de ellende van het Nederlandse toneel”, zei de hemel bestormende Harry Mulisch voorafgaand aan de première van zijn eerste toneelstuk Tanchelijn (februari 1960). „Ik wil razernij in de schouwburg maken”, herhaalde hij een paar weken later. Maar ‘de kroniek van een ketter’ waarmee het „door Tsjechov verziekte” toneel in Nederland moest worden genezen, had niet het gewenste effect – misschien ook omdat het uitvoerende gezelschap (Nederlandse Comedie) en de hoofdrolspeler (Ko van Dijk) het vleesgeworden establishment waren. Mulisch zou in de jaren erna nog een paar keer een vergeefse poging wagen