Ronduit schofferend, dat kunstwerk

In Prinsenbeek streden inwoners tegen de overlast van de hogesnelheidslijn.

Nu strijden ze tegen een kunstwerk dat de herrie van de hsl nabootst.

Station Parijs in Gert Robijns kunstwerk High speed in slow motion, met daarachter de ventilator. Foto Rien Zilvold breda kunstwerk voor de afslag foto rien zilvold

Prinsenbekers die vlakbij de hsl-zuid wonen kunnen het maar moeilijk begrijpen. Jarenlang hebben ze strijd geleverd om de overlast van de hogesnelheidslijn tussen Amsterdam en Parijs te beperken. Er kwam een verdiepte tunnelbak. Er zijn geluidsschermen gebouwd. Er kwamen twee brede viaducten met daarop een park ter compensatie van de herrie, zogenoemde ‘stadsducten’. En nu dat allemaal klaar is en de snelle trein rijdt, hebben de gemeente en de bouwers van de spoorlijn voor anderhalve ton een kunstwerk laten bouwen dat de aanwezigheid van de treinen wil „accentueren” door wind, lawaai en licht na te bootsen. Zodat de bewoners alsnog overlast ervaren van flitslichten en getoeter. Een „onacceptabele situatie”, aldus een bezwaarschrift.

De bewoners zijn kwaad dat zij nooit op de hoogte zijn gesteld van de effecten van het kunstwerk op hun omgeving. Bewoner Anita van de Klundert: „Ik vind het ronduit schofferend.” Bewoner Piet Thomassen: „Dit is een voorbeeld van een overheid die blind haar eigen doelen najaagt, zonder oog voor de belangen van burgers die zij juist hoort te verdedigen.”

Het kunstwerk High speed in slow motion is ontworpen door beeldend kunstenaar Gert Robijns uit Brussel. Het is vorige week in bedrijf gesteld. De installatie behelst onder meer zitbanken op de stadsducten boven de spoorlijn. Opdat de rustende passant met uitzicht op de spoorlijn en de naastgelegen snelweg A16 de verbindende kracht van de sneltrein tussen Amsterdam en Parijs ervaart, legt de kunstenaar uit. „Dit kunstwerk gaat over het verbinden door wind, licht en geluid.”

Achter de zitbanken staat een vijf meter lange glazen doos waarin miniatuurtreintjes heel langzaam de treinreis nabootsen. Ze leggen de vijf meter af in precies dezelfde tijd als de werkelijke hogesnelheidstrein de vijfhonderd kilometer. Boven de maquette staat een luidspreker die trein- en stationsgeluiden produceert. „Deze geluiden mengen zich met het geluid van de autostrada en de spoorlijn en brengen een zekere verwarring tot stand”, zegt Robijns. Een grote, lawaaiige ventilator bootst twee keer per uur de windvlagen na van een passerende trein. De frequentie is afgesteld op de dienstregeling. Als de trein op tijd is, draait de ventilator als hij langskomt. Langs de wand van de tunnelbak zijn 24 lampen opgehangen, die regelmatig snel achter elkaar aanflitsen om de suggestie van snelheid op te roepen.

Veel omwonenden begrijpen niets van het kunstwerk. Ze spreken van een „kermisattractie” of wijzen naar hun voorhoofd. Anderen kunnen wel begrip opbrengen voor de bedoelingen van de kunstenaar, maar hekelen de overlast.

Anita van de Klundert heeft in haar achtertuin de afgelopen jaren veel bomen geplant om geluidsschermen en tunnelbak aan het zicht te onttrekken. „En straks kijk ik tegen gele flitslampen aan. Dat is toch belachelijk?”

De Bredase wethouder Wilbert Willems (GroenLinks) is verrast door alle opwinding. „Naar ons idee kan dit kunstwerk er staan zonder dat iemand er last van heeft. Het is bedoeld als een artistieke creatie waar iedereen plezier aan kan beleven. Je merkt er vrijwel niets van. Ik kan de bezwaren alleen verklaren door emoties. Er zijn veel mensen die nooit een hogesnelheidslijn langs hun deur hebben gewild. Dat is ook geen pretje. Deze mensen zijn kennelijk bang voor overlast en zien het kunstwerk als een extra pesterijtje of zoiets.”

Kunstenaar Gert Robijns toont volop begrip voor de omwonenden. „Er is sprake van een groot probleem, want de omwonenden hebben er last van”, zegt hij. „Het is natuurlijk niet de bedoeling om mensen in hun privéleven te schaden. Daarom heb ik besloten de installatie na zonsondergang uit te zetten. En misschien komen we in overleg van de bewoners nog tot andere aanpassingen.”

De omwonenden vinden deze aanpassingen niet voldoende. Ze eisen dat de installatie domweg nooit wordt ingeschakeld. En als dat niet gebeurt? „Dan zal dit probleem zich waarschijnlijk vanzelf wel oplossen”, waarschuwt bewoner Piet Thomassen. „In dit park zijn veel hangjongeren en die vernielen nogal eens wat.”

Bekijk videobeelden van het kunstwerk gemaakt door BN/DeStem via nrcnext.nl/links