De nieuwe redder van de Braziliaanse armen

Dilma Rousseff is de protegé van de huidige president Lula. Zij zegt diens sociale beleid te willen voortzetten. Critici noemen haar een marionet.

Newly elected Brazil's President Dilma Rousseff smiles as she celebrates her victory after a press conference in Brasilia, Brazil on October 31, 2010. Dilma won the run-off with 56% of the votes as his opponent Jose Serra received 43,95%. AFP PHOTO / ADRIANO MACHADO AFP

Brazilië, een van de opkomende grootmachten, krijgt zijn eerste vrouwelijke president. De 62-jarige Dilma Rousseff, de kandidaat van de regerende Arbeiderspartij (PT), won gisteren ruimschoots de verkiezingen in het vijfde grootste land ter wereld, dat bijna de helft van Zuid-Amerika beslaat.

Met Rousseff, protegé van scheidend president Lula, hebben de Brazilianen gekozen voor continuïteit. Een stem voor haar was gisteren vooral een stem op Lula, die nog altijd zeer populair is wegens zijn sociale beleid, waarmee miljoenen uit de armoede zijn getrokken. Het liefst hadden de Brazilianen hem opnieuw gekozen, maar de grondwet verbiedt Lula een derde termijn.

Latijns-Amerika lijkt met weer een vrouw als president het voorbeeld te geven aan de wereld. In 2007 kozen de Argentijnen Cristina Férnandez Kirchner als president, terwijl dit jaar Costa Rica een vrouwelijk staatshoofd kreeg. In Chili trad in maart president Michele Bachelet af.

Rousseff was voorheen chef van de Casa Civil (een superministerie), het hoogste ambt na het presidentschap. Sinds zij die functie bekleedde, vanaf 2005, geldt zij als rechterhand van Lula. Haar verleden is kleurrijk: tijdens de militaire dictatuur (1964-1985) was ze lid van een marxistische verzetsgroep. Ze werd, toen ze enkele jaren vastzat, gemarteld door militairen.

Of Rousseff ook echt een keuze voor continuïteit is, is nog de vraag. Critici wijzen erop dat het sociale beleid van haar voorganger niet vol te houden is. Rouseff zelf zei eerder dat het werk van Lula zou worden voortgezet als zij gekozen werd, met nadruk op thema’s als armoedebestrijding en (stabiele) economische groei. Daarbij kreeg zij openlijk steun van Lula, die Rousseff al in 2008 had aangewezen als zijn opvolger.

Voor haar tegenstanders was dat reden haar te diskwalificeren als marionet van Lula. Eenmaal aan de macht zou ze altijd in zijn schaduw blijven opereren. Maar volgens politicoloog Fernanda Feitosa is dat onzin. Rousseff is volgens haar een sterke vrouw „die zelf beslissingen neemt en die carrière heeft gemaakt zonder hulp van een politieke clan of familie, zoals hier gebruikelijk is.”

Rousseau verschilt veel van haar beschermheer. Lula spreekt vanwege zijn verleden als fabrieksarbeider die nooit de middelbare school afmaakte tot de verbeelding van vooral de armere Brazilianen. Rousseffs vader was een Bulgaarse immigrant die in de jaren twintig Bulgarije moest ontvluchten vanwege betrokkenheid bij de Communistische Partij. In Brazilië werd hij een succesrijk zakenman. Dilma Rousseff studeerde economie. Van haar vader heeft zij een grote liefde voor het lezen van literatuur en non-fictie meegekregen – iets waar de anti-intellectueel Lula juist een hekel aan heeft. Volgens socioloog Maria Lucia Silva zal Dilma straks haar eigen stempel drukken op de regering. Toch zal Lula haar grote leermeester blijven, mede dankzij diens bemoeienissen met haar kandidatuur. Voordat zij officieel kandidaat was, kende vrijwel niemand Rousseff. Maar nadat Lula haar nadrukkelijk begon aan te prijzen als zijn opvolger, veranderde dat snel.