Al-Qaeda in Jemen is creatief met terreur

Nieuwsanalyse

Internationale bestrijders van terreur waarschuwen al sinds 2009 voor de Jemenitische afdeling van Al-Qaeda. Maar niemand weet een effectieve aanpak.

Het filiaal van Al-Qaeda in Jemen beschikt in elk geval over een creatieve afdeling Buitenlandse Terreur. Vorig jaar twee onderbroekbommen: één om de chef van het Saoedische antiterreurprogramma te vermoorden en één om een Amerikaans vliegtuig op te blazen. Nu bompakketten via de luchtpost met bestemming synagoges in Chicago. Allemaal mislukt, maar als de groep zo doorgaat – en er is geen reden te bedenken waarom zij dat niet zou doen – vallen er vroeg of laat slachtoffers.

Veel terreurgroepen zijn te herkennen aan hun ‘handtekening’. Jaren geleden had je de Palestijnen Abu Ibrahim, met zijn superkleine bommetjes, en Abu Nidal, die zijn manschappen in het wilde weg het vuur liet openen op vliegvelden of veerboten. Toen kwam Al-Qaeda, die het concept bedacht van meervoudige, gelijktijdige aanslagen op symbolisch belangrijke doelen.

Maar het Jemenitisch-Saoedische filiaal probeert van alles uit. Het enige gemeenschappelijke element in zijn buitenlandse operaties tot dusverre is het gebruik van het explosief PETN. Een jaar geleden meldde de groep op internet: „Je hebt niet veel nodig om 10 gram explosieven te maken [..] Blaas er een tiran mee op of een nest van de inlichtingendiensten of een prins of een minister of een kruisvaarder waar je hen vindt, op luchthavens in de landen die deelnamen aan de westerse kruisvaart tegen moslims of in hun vliegtuigen, woonwijken of metrolijnen.”

In haar Engelstalig internetmagazine Inspire gaf de groep er onlangs blijk van zich niet blind te staren op PETN. Militanten in de VS kregen het advies eens het vuur te openen in een restaurant waar veel ambtenaren komen eten. Of met een vrachtauto voetgangers in een drukke straat te verpletteren.

Het zijn simpele en lastig te bestrijden methodes, net als bompakketten via luchtpost – luchtvracht, geven internationale experts toe, wordt vaak licht of niet gecontroleerd. Sluitende controle is gezien de omvang van het vrachtverkeer ondoenlijk. Dat de twee zendingen van Al-Qaeda toch werden onderschept, was althans ten dele het resultaat van hulp van de Saoedische inlichtingendienst, die de groep scherp volgt.

Huisideoloog Anwar al-Awlaki verschaft de theoretische onderbouwing van de terreur tegen buitenlandse en binnenlandse doelen. In Inspire maakte hij korte metten met een groep islamitische denkers die in april afstand namen van alle islamitisch geweld. Als een islamitische leider zich on-islamitisch gedraagt, is het verplicht tegen hem in opstand te komen, aldus Awlaki. Dat wettigt de Al-Qaeda-terreur tegen de Jemenitische en Saoedische regimes. Wat betreft de Amerikanen en de Britten en de Israëliërs: hun regimes terroriseren miljoenen moslims. „Wij zeggen: wij terroriseren al wie ons terroriseert en we zullen doen wat we kunnen om hen van hun veiligheid te beroven zolang zij datzelfde met ons doen.”

De Amerikaanse regering heeft de in de VS geboren Awlaki hoog op haar lijst van gezochte personen gezet en naar verluidt de CIA opdracht gegeven hem te doden. Maar Jemen-expert Gregory Johnsen waarschuwde zaterdag dat de rol van Awlaki in het Westen wordt overschat. Volgens hem vormen de leider van de regionale Al-Qaeda en bommenmaker al-Asiri een veel groter gevaar.

Washington ziet Al-Qaeda-op-het-Arabisch-Schiereiland inmiddels als een dodelijker gevaar dan de moederorganisatie. Maar niemand weet nog een effectieve aanpak van deze fusiegroep van enkele honderden Jemenitische en Saoedische extremisten.

Sinds de fusie in januari 2009 hebben internationale terreurbestrijders op het hoogste niveau gewaarschuwd voor de terreurdreiging uit Jemen. Het land heeft een geschiedenis van opstandigheid en extremisme. De regering heeft buiten de gemeentegrenzen van de hoofdstad Sana’a nauwelijks gezag. In het noorden sluimert een opstand van shi’ieten, in het zuiden groeit een separatistische beweging. De corruptie is enorm, de olie raakt in snel tempo op en de economische toestand is rampzalig. De resulterende voorraad werkloze jonge mannen is een makkelijke prooi voor Al-Qaeda.

De VS bewapenen het Jemenitische leger voor de strijd tegen Al-Qaeda. Maar Jemenitische zegslieden geven toe dat door Washington bewapende en geoefende eenheden worden ingezet voor heel andere doelen: de strijd tegen de noordelijke opstandelingen en de zuidelijke separatisten. En Amerikaanse raketaanvallen op Al-Qaeda hebben burgerslachtoffers gemaakt, het bestaande anti-Amerikanisme versterkt en de steun voor de extremisten vermeerderd.