3

Harry Mulisch de jonge hond: Joost de Vries

Er zijn wel mensen die, gevraagd naar hun opinie over het oeuvre van Harry Mulisch, mompelden ‘dat ze geen kinderboeken lazen’.

Hoe dan ook, tot ver in de jaren 80 keek Mulisch de wereld in met de guitige blik van een zeventienjarige.

Zeventien is Joost de Vries (1983) niet, maar de jonge hond in Mulisch is zonder mankeren op hem overgegaan, afgaande op zijn debuutroman Clausewitz, die 88 dagen voor de dood van Mulisch verscheen. Die roman werd door Elsbeth Etty in NRC Handelsblad herkend als een ‘afrekening met de generatie van Mulisch en haar linkse idealen en dogma’s’. En wat voor een afrekening: ‘In stijl, spanning, taalgebruik, metaforiek, eruditie en humor steekt Joost de Vries De ontdekking van de hemel naar de kroon.’ Het boek markeert ‘een literair-historische regime change’. Het woord is nu aan de volgende generatie.

Deze vadermoord is gepleegd uit liefde: jarenlang meed De Vries het werk van Mulisch door een boekbespreking op school. Hij liet zich pas weer verleiden door de recensies van Siegfried (2001), de laatste roman van Mulisch. De Vries las het en was totaal overdonderd.

Op dat moment was hij zeventien jaar, de leeftijd die Harry Mulisch altijd heeft beschouwd als zijn eigen absolute leeftijd. Bovendien 83 is zowel het geboortejaar van De Vries als de leeftijd waarop Mulisch stierf. 17 plus 83 is 100; van toeval kan geen sprake zijn: zó worden de estafettestokjes doorgegeven in het literaire universum van Harry Mulisch.

En dat universum blijft onveranderd in zijn boeken, daar krijgt geen regime change vat op.