2

Harry Mulisch de oeuvrebouwer: Arnon Grunberg

Er zijn schrijvers die door hun optreden, hun houding en hun zelfvertrouwen weerstand oproepen. Veel mensen hadden een hekel aan Harry ‘Mulles is vulles’ Mulisch, niet om wat hij schreef, maar om wat hij was. Of preciezer: om hoe hij zich voordeed. Ongenaakbaarheid wordt mensen zelden in dank afgenomen.

Wat voor de import-Amsterdammer Mulisch gold, geldt voor de export-Amsterdammer Grunberg: de combinatie van branie en onaantastbaarheid die zij uitstralen, maakt dat mensen hen afwijzen nog voordat (of totdat) ze iets hebben gelezen. Maar de grootste verwantschap tussen Mulisch en Grunberg ligt echter op een ander gebied, dat eigenlijk óók geen strikt literair gebied is.

Het laat zich het beste uitleggen aan de hand van Gerard Reve, zoals zaken die Mulisch betreffen zich wel vaker heel goed aan de hand van Reve laten uitleggen. Reve is voor Grunberg een schrijver die op een gegeven moment gewoon ‘een winkeltje’ is begonnen, die zijn talent verkwanseld heeft. Dat stuitte speciaal Grunberg tegen de borst, omdat hij de erfgenaam is van de kolossale werkkracht van Mulisch. Allebei zijn het schrijvers die nooit tevreden zijn met hun werk, die met de devotie van een monnik aan hun romans werken, tot ze hun talent tot het laatste restje hebben uitgebuit. Die onaantastbaar lijken voor aanmerkingen van buiten, maar die in de beslotenheid van hun werkkamer worden opgejaagd door zelfkritiek. En die daardoor met elk boek dat ze schrijven beter worden. En dus niet alleen boeken schrijven, maar daadwerkelijk bouwen aan een oeuvre.