Old boys network nog stevig overeind

Vertrekkend Philips-president Kleisterlee begint maandag als commissaris bij Shell. Hij maakt het ‘supertrio’ compleet. De macht in de BV Nederland? Dat is ook ons kent ons.

Hans Wijers, chief executive officer of Akzo Nobel NV, poses for a photograph during the company's second-quarter press conference at its headquarters in Amsterdam, Netherlands, on Friday, July 23, 2010. Akzo Nobel NV had second-quarter sales of 3.9 billion euros, the world’s biggest maker of paints said today in a statement. Photographer: Jock Fistick/Bloomberg *** Local Caption *** Hans Wijers
Hans Wijers, chief executive officer of Akzo Nobel NV, poses for a photograph during the company's second-quarter press conference at its headquarters in Amsterdam, Netherlands, on Friday, July 23, 2010. Akzo Nobel NV had second-quarter sales of 3.9 billion euros, the world’s biggest maker of paints said today in a statement. Photographer: Jock Fistick/Bloomberg *** Local Caption *** Hans Wijers Bloomberg

Nummer drie is binnen. Vertrekkend Philips-president Gerard Kleisterlee wordt per maandag een van de commissarissen van energiebedrijf Royal Dutch Shell.

Het is zijn derde prominente commissariaat. Hij is al commissaris (sinds 2009) bij Daimler, het Duitse automobielbedrijf en De Nederlandsche Bank (sinds 2006).

Gezien zijn statuur in het Nederlandse en internationale bedrijfsleven zullen er vast meer volgen. Philips geldt als de Nederlandse multinational die via zijn internationale commissarissen het meest verweven is met de lokale zakelijke netwerken in andere Europese landen.

Kleisterlee’s contract bij Philips loopt nog door tot 1 april 2011.

Bij Shell wordt Kleisterlee een collega van voormalig Shell-topman Jeroen van der Veer die vorig jaar afzwaaide en vervolgens commissaris werd bij onder meer zijn oude werkgever én bij Philips.

Zo gaan zij deelnemen aan het soms onnavolgbare rollenspel aan de top van het bedrijfsleven. Als commissaris bij Philips houdt Van der Veer toezicht op het beleid van de bestuurders en selecteert hij de opvolger van Kleisterlee. En als commissaris van Shell is hij weer een van degenen die Kleisterlee uitnodigt om daar commissaris te worden.

En, o toeval, de opvolger van Kleisterlee bij Philips is Frans van Houten, een voormalig Philips-bestuurder. Van Houten stapte in 2006 over naar de verzelfstandigde Philips-dochter NXP, een producent van halfgeleiders. Daar zetten de aandeelhouders hem aan de kant toen de halfgeleidermarkt instortte. Van Houten ging vervolgens dit jaar aan de slag als de kwartiermaker voor de juridische en zakelijke splitsing van ING in een bank en een verzekeringsbedrijf. En wie is bij ING een van de commissarissen? Van der Veer.

Ons kent ons, dat is de oude klacht over de manier waarop grote Nederlandse ondernemingen de machtigste posities verdelen. Als controleurs en adviseurs zijn juist commissarissen zulke machtige mensen. In 2003 wilde de code-Tabaksblat voor goed bestuur en effectief toezicht het old boys netwerk openbreken door het aantal commissariaten te beperken tot vijf per persoon. Maar schaarste schept strijd. Afzwaaiende topmanagers hebben het voor het uitzoeken. Ondernemingen die prominente commissarissen zoeken moeten het meer dan ooit hebben van timing en contacten. Ver voordat iemand vertrekt moet de relatie al zijn gelegd.

Met de benoeming van de Philips-president haalt Shell zijn derde toonaangevende topman uit het Nederlandse bedrijfsleven binnen. Het ‘supertrio’: Kleisterlee, Van der Veer en bestuursvoorzitter Hans Wijers van verf- en chemiebedrijf Akzo Nobel.

Kleisterlee is recent door de aandeelhoudersvergadering van De Nederlandsche Bank (DNB) onder leiding van minister van Financiën Jan Kees de Jager voor vier jaar als commissaris herbenoemd. Zijn herbenoeming suggereert dat hij geen commissariaat bij een Nederlandse financiële onderneming op het oog heeft. Dat is niet te combineren.

Zeker niet nu de commissarissen van centrale bank in de nasleep van het bankroet vorig jaar van DSB Bank een zwaardere rol krijgen in de controle op het toezicht dat DNB zelf houdt op individuele banken en verzekeraars.