Gedoemd tot gokken

Cover van het boek What's luck got to do with it? : The history, mathematics and psychology behind the gambler's illusion van Joseph Mazur
Cover van het boek What's luck got to do with it? : The history, mathematics and psychology behind the gambler's illusion van Joseph Mazur

Joseph Mazur What’s Luck Got to Do with It? The History, Mathematics, and Psychology behind the Gambler’s Illusion. Princeton University Press. €29,95

De klassieke gokkasten in Las Vegas heten ook wel ‘eenarmige bandieten’, omdat je ze met een hendel aan de zijkant moest bedienen en ze je met lege handen achterlieten. Die hendels spelen een belangrijke psychologische rol, omdat ze de illusie geven controle te hebben over de uitkomst van het spel. Zo kun je mensen aan het gokken houden en dat is de reden dat de eenarmige bandieten aan een comeback bezig zijn: fruitautomaten krijgen weer een hendel. Het is een aardig voorbeeld uit het nieuwe boek van wiskundige Joseph Mazur, dat de geschiedenis, de wiskunde en de psychologie van het gokken behandelt.

Allereerst komt de historische ontwikkeling van het gokken aan bod: van onze dobbelende neolithische voorouders via de verboden speelhuizen onder Lodewijk XIV tot de overal ter wereld opduikende gekte rond een lotto-jackpot.

Mazur geeft de kansrekening een prominente plaats om zijn lezers te overtuigen dat het beter is uit een casino weg te blijven. Aan degenen die er desondanks aan verslingerd zijn, verschaft hij inzicht in de optimale strategie voor kaartspelen én het populaire televisiespel Deal or no deal.

Zijn wiskundige afleidingen zijn lastig te volgen omdat hij Amerikaanse odds gebruikt. De kans op het gooien van een twee met een dobbelsteen is eenzesde, terwijl de odds een op vijf zijn.

Het interessantst vond ik het deel over de psychologie van het gokken. Zo beweerde B.F. Skinner dat gokverslaafden het slachtoffer waren van variabele beloning. Skinner trainde ratten op een knop te drukken en als ze dat een vast aantal keren hadden gedaan, kregen ze een beloning. Als hij de beloning achterwege liet, hielden de ratten snel op met drukken. Maar als hij een beloning gaf na een willekeurig, door het toeval bepaald aantal keren drukken, dan bleven de ratten het veel langer proberen. Net als Skinners ratten zijn ook wij gedoemd om te blijven gokken, een wat deprimerende conclusie van een zeer lezenswaardig boek. Rob van den Berg