'Toezicht zorgt voor ongelukken'

Het is een systeemfout dat de salarissen in de top blijven stijgen, zegt de onderwijsvakbond. Raden van toezicht grijpen veel te laat in.

„Er wordt al jaren heel veel gepraat, maar er verandert niets.” Walter Dresscher, voorzitter van de Algemene Onderwijsbond (AOb), was zwaar teleurgesteld toen hij de resultaten onder ogen kreeg van het onderzoek van zijn vakbond naar bestuurderssalarissen in de onderwijssector. Die zijn in 2009 wederom gestegen, net zoals in de jaren ervoor.

„En dat terwijl de politiek al jaren vraagt om matiging en de sector belooft aan zelfregulering te gaan doen. In de praktijk komt daar dus niks van terecht.”

Verwijt u de bestuurders dat zij te hebberig zijn?

„Ik vel liever geen moreel oordeel over deze kwestie. Ik moet de persoon nog tegenkomen die een hoog salaris aangeboden krijgt en dat afwimpelt. We hebben hier te maken met een systeemfout. Dat systeem voorziet erin dat de bestuurderssalarissen alsmaar blijven stijgen. Als je die lijn doortrekt naar zijn eindpunt, is er dus ergens in de toekomst geen cent meer over voor het onderwijs. Dat kan toch niet de bedoeling zijn?”

De raden van toezicht zullen daar toch wel een stokje voor steken?

„Met de rol van die raden heb ik een groot probleem. Zij moeten de beslissing over het salaris nemen, maar staan in de praktijk veel te dicht bij het college van bestuur. Daar komen ongelukken van. Ook op andere terreinen, zoals te zien was met de diplomakwestie op de hogeschool INHolland. Pas als het echt niet anders kan, grijpt de raad van toezicht in. Anders wordt het als deloyaal gezien.”

Wie moet er dan vaststellen hoeveel een bestuurslid van een universiteit of hogeschool gaat verdienen?

„De minister van Onderwijs, of een onafhankelijk centraal orgaan dat hiervoor wordt opgezet.

„Ik denk dat je ook de bestuurders een plezier doet door de beslissing over de hoogte van het salaris uit hun omgeving te halen. Dan zijn ze van het etiket van graaier af. Als iemand anders de beslissing neemt, kan een bestuurder zeggen: het is een hoop geld, maar het is volgens de regels gegaan.”

Maar de politiek wil dat soort bevoegdheden toch juist weghalen bij de overheid?

„Ja, en elke keer als er excessen optreden, roept de Tweede Kamer verontwaardigd dat dát niet de bedoeling was van de deregulering. Het probleem is dat er in deze sector geen aandeelhouders of klanten zijn die de raad van toezicht en het college van bestuur ter verantwoording kunnen roepen. Van de corrigerende onzichtbare hand van de markt is in het onderwijs geen sprake.”

Wat verwacht u van het nieuwe kabinet?

„Nou, premier Rutte heeft gezegd dat zijn regering wil snijden in overheid en overhead. Het moet hem dus een doorn in het oog zijn dat er zoveel middelen gaan naar onderwijsbestuurders en niet naar het onderwijs zelf. Studenten en docenten hebben recht op dit geld.”

Zijn er voor een lager salaris wel voldoende goede bestuurders te vinden?

„Veel van de huidige bestuurders zijn doorgroeiers die binnen een organisatie opklimmen. Deze mensen moeten niet met veel moeite uit de markt worden gehaald. Ik denk daarom niet dat een salarisplafond tot een enorme leegloop zal leiden.”