De man die na zijn aftreden toch aan de macht bleef

Necrologie

Néstor Kirchner stond in Argentinië bekend als een bot en compromisloos president. Maar hij loodste de economie uit een diep dal.

Congressman Nestor Kirchner, former Argentine president and husband of Argentine President Cristina Fernandez, attends a rally to mark his first public appearance, since undergoing carotid artery surgery, in La Plata, in this February 24, 2010 file photo. Kirchner, one of the country's most powerful politicians, died October 27, 2010, his doctor said. Kirchner, considered President Cristina Fernandez's closest advisor and a major power broker in her government, had been expected to run again for president in next year's election. REUTERS/Imagen 233/Handout/Files (ARGENTINA - Tags: POLITICS OBITUARY) FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS
Congressman Nestor Kirchner, former Argentine president and husband of Argentine President Cristina Fernandez, attends a rally to mark his first public appearance, since undergoing carotid artery surgery, in La Plata, in this February 24, 2010 file photo. Kirchner, one of the country's most powerful politicians, died October 27, 2010, his doctor said. Kirchner, considered President Cristina Fernandez's closest advisor and a major power broker in her government, had been expected to run again for president in next year's election. REUTERS/Imagen 233/Handout/Files (ARGENTINA - Tags: POLITICS OBITUARY) FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS REUTERS

Néstor Kirchner, de gisteren overleden ex-president van Argentinië, was een man die eigenlijk nooit de politieke macht had verlaten nadat hij afscheid had genomen als staatshoofd. Zijn vrouw Cristina Fernández Kirchner, de huidige president, volgde hem op, maar haar presidentschap werd tot gisteren toch vooral gezien als een duobaan die zij samen met haar man uitvoerde.

Néstor bleef na zijn aftreden in 2007 gewoon de dienst uitmaken in het presidentiële paleis, schreef de gezaghebbende analist Rosendo Fraga gisteren zelfs. In de krant La Nación, die altijd overhoop lag met de Kirchners, stelde Fraga dat Néstor daarbij geen tegenspraak kreeg van Cristina. Hij had een sterke persoonlijkheid en een goed politiek gevoel, dat hij aanwendde om de rol van de staat te vergroten – in de economie en in de omgang met de jaren van de dictatuur.

De 60-jarige Kirchner, president van 2003 tot 2007, overleed gisteren onverwachts door een hartaanval. Hij stierf in een ziekenhuis in Patagonië, waar hij zijn eerste stappen in de politiek zette. Dit jaar was hij al twee keer geopereerd voor hartproblemen.

Zijn plotselinge dood heeft het land, en Kirchners peronistische partij, in verwarring achtergelaten. Aangenomen werd dat Kirchner zou proberen zijn vrouw (57) weer op te volgen: volgend jaar zijn er presidentsverkiezingen in Argentinië. Volgens critici wilden Cristina en Néstor een politieke dynastie opbouwen, waarbij ze afwisselend in totaal 16 jaar zouden regeren.

Maar nu is er opeens grote onzekerheid over de politieke richting die het land zal inslaan. De middenklasse, die de Kirchners geen warm hart toedraagt, hoopt dat het einde van het Kirchner-tijdperk nu nabij is. Toen de dood van de oud-president bekend werd, lieten de beurskoersen de sterkste stijging in twee jaar zien.

Vorig jaar nog werd Kirchner gekozen als parlementslid, hoewel hij kort daarna wel opstapte als voorzitter van de peronistische Partido Justicialista. Reden: de partij had bij de verkiezingen haar meerderheid in Lagerhuis en Senaat verloren. Een nieuwe carrièrestap volgde dit jaar toen hij secretaris-generaal werd van UNASUR, de Unie van Zuid-Amerikaanse Naties.

Die benoeming wekte verwondering in Zuid-Amerika, omdat Kirchner nooit uitblonk in diplomatieke behendigheid. Hij stond eerder bekend als bot, compromisloos, iemand die dialoog schuwde – onhandige eigenschappen voor wie in een internationale organisatie voortdurend politieke plooien moet gladstrijken.

In 2003 won Kirchner de presidentsverkiezingen met het laagste percentage in de Argentijnse geschiedenis, 22 procent, nadat zijn rivaal, voormalig president Menem, had opgegeven. Het land zat aan de grond. Jarenlang hadden de Argentijnen de hoogste welvaart gekend in de regio, maar na 1998 was daar op dramatische wijze een eind aan gekomen. Veel van zijn landgenoten waren onder de armoedegrens terechtgekomen.

Onder Kirchner werd een eind gemaakt aan het „ongecontroleerde neoliberale beleid” uit de jaren negentig, toen zijn partijgenoot Menem president was. Op onorthodoxe wijze loodste de linkse Kirchner de economie (ooit een van de belangrijkste van Zuid-Amerika) uit een diep dal met werkloosheidspercentages van meer dan 20 procent en een enorme schuldenlast. Daarbij schuwde hij niet het conflict met het IMF, in de onderhandelingen over hulppakketten en afbetalingen van schulden. In september 2003 weigerde Argentinië zelfs een schuld aan het IMF af te betalen, ondanks het gevaar in een financieel isolement te raken.

Hij was ook een man die bepaalde beloftes nakwam. Hij had al gezegd dat hij tegen de amnestie was voor schenders van de mensenrechten tijdens de militaire dictatuur (1976-1983). In het eerste jaar van zijn bewind verklaarde hij die amnestiewetten nietig.

Kirchner was begonnen als advocaat. Tijdens zijn studie leerde hij zijn vrouw kennen. Zijn eerste stap in de politiek was als burgemeester van Río Gallegos, in 1987. Drie keer was hij gouverneur van Santa Cruz.

Tienduizenden Argentijnen verzamelden zich gisteren met vlaggen voor het presidentiële paleis in Buenos Aires. Er zijn drie dagen van nationale rouw afgekondigd en alle voetbalwedstrijden zijn dit weekeinde afgelast.