Wie winkelt daar bij de baas? Klik!

Winkeliers strijden tegen twee soorten diefstal: door buitenstaanders en door eigen personeel. De laatste groep zorgt voor relatief veel schade.

Klik. Jerry Inniger drukt op het bedieningspaneel en laat een camera inzoomen op een jongen bij een rek met Dolce & Gabbana. Handig bewijs mocht de jongen een shirtje in zijn tas laten vallen. Klik. Inniger vergrendelt van achter zijn bureau in het kantoortje van modezaak Wise Guys de glazen deuren aan de voorkant van de winkel. Handig, mocht een winkeldief op de vlucht slaan.

Klik. Inniger schakelt naar een camera in het magazijn van de winkel in het World Fashion Centre in Amsterdam. Handig voor als een personeelslid denkt gratis te kunnen winkelen uit zijn voorraad. Of handig om te kunnen bewijzen dat een stagiair uit de tas van een collega steelt. Of erger: Jerry Inniger is in ruim tien jaar drie keer bestolen door z’n eigen medewerkers. En daar komt de gewone criminaliteit nog bovenop.

Winkelcriminaliteit en -misdaad, bijvoorbeeld tegen juweliers in Amsterdam, trekt deze maand veel aandacht. Winkeliers zeggen dat het beschermen tegen kruimeldieven, kleptomanen en professionele bendes inmiddels bij hun werk hoort. Maar een van de grootste ergernissen krijgt veel minder aandacht: diefstal door eigen personeel. Terwijl dat relatief veel schade veroorzaakt, blijkt uit cijfers die de Britse hoogleraar Joshua Bamfield van het Centre for Retail Research vorige week presenteerde. Hij deed wereldwijd onderzoek naar winkeldiefstal onder ruim duizend winkelketens, met een gezamenlijke omzet van 873 miljard dollar.

In Europa is de totale schade van diefstal door buitenstaanders groter (15 miljard euro versus 10,1 miljard). Maar als een personeelslid steelt, is de schade meteen fors hoger: de buit van een stelende medewerker is gemiddeld 1.760 euro waard. Terwijl een gewone winkeldief met gemiddeld voor 114 euro aan spullen de winkel uitwandelt.

Vervolg Winkeliers wantrouwen eigen personeel: pagina 15

Beroofd door je eigen bedrijfsleider

Bij Maddox in Amstelveen verkoopt eigenaar Marco Mulders merkkleding: Supertrash, Diesel, Cast Iron, Lacoste. Van winkeldiefstal heeft hij nauwelijks last. „Als we per jaar een handvol prijskaartjes op de grond vinden is het veel”, zegt Mulders. Alleen als de naastgelegen Bijenkorf shopfestijn Drie Dwaze Dagen houdt, wordt er gestolen. „Dan is het drukker en verliezen wij overzicht.”

De kleding bij Maddox is beschermd. Alle stukken zijn voorzien van een chip die alarm slaat. De controlepoortjes bij de toegang gaan ook rinkelen als iemand passeert met een tas of lange jas gevoerd met aluminium. Het metaal werkt als stoorzender voor de diefstalchips en behoort de attributen van winkeldieven.

Maddox werd het afgelopen jaar wel beroofd door een medewerker, de bedrijfsleider nog wel. „Ik had nog nooit zo’n goede verkoper in dienst”, zegt Mulders. Snel, vlot, behulpzaam en hij werkte hard, somt de winkeleigenaar op. Af en toe hadden ze wel eens discussie. Dan twijfelde iemand of ze drie of vier broeken wilde kopen en gaf de jongen net iets te veel korting om de klant te paaien.

Maandenlang ging het prima. Totdat een trouwe klant van Mulders binnen kwam zetten met nulbonnen, zegt Mulders. „Die jongen verkocht een broek en sloeg dat in de kassa aan voor nul euro. Het geld stak hij in zijn zak.” Omdat de bedrijfsleider volgens Mulders het trucje uithaalde als er contant werd betaald merkte hij niet dat er gesjoemeld werd, er was immers geen kasverschil. Maddox is een grote winkel in een drukbezocht winkelcentrum met een jaaromzet van circa 800.000 euro. Mulders: „Er wordt te veel verkocht om scherp zicht te hebben op de voorraad.”

Voor Checkpoint Systems betekent winkelcriminaliteit omzet. Het beursgenoteerde bedrijf (5.700 werknemers) levert beveiligingssystemen en advies aan winkelketens. Vorig jaar boekte het bedrijf 19 miljoen dollar winst op een omzet van 550 miljoen. „Het is bijzonder moeilijk voor een winkelier om zich te beschermen tegen diefstal door eigen personeel”, zegt Ronald Baars, directeur van Checkpoint in de Benelux. „Personeel moet immers bij het geld kunnen, het moet toegang hebben tot het magazijn. Anders is het niet echt personeel.”

Baars zegt dat er technologische hulpmiddelen bestaan die op ieder moment kunnen melden hoeveel artikelen er in het magazijn liggen, hoeveel er in de winkel hangt en welke artikelen precies zijn verkocht. „Maar dit zijn kostbare systemen die alleen voor ketens aantrekkelijk zijn.” Kleinere bedrijven adviseert Baars regelmatig te controleren en nooit te veel geld in kas te houden.

Marco Mulders van Maddox is ook extra waakzaam geworden sinds hij de medewerker die hem bestal in maart confronteerde en ontsloeg. Zijn humeur is er niet beter op geworden. Hij beseft dat de diefstal deels het gevolg is van zijn personeelsbeleid. „De afgelopen vier jaar hebben wij 35 personeelswisselingen gehad. In de tien jaar daarvoor niks”, zegt hij. De mensen die hij nu in de winkel heeft zijn jonger dan voorheen. In de winkel staan is geen beroep meer maar een bijbaantje.

Winkelketens als De Bijenkorf en V&D hebben de laatste jaren flink op kosten bespaard door vast personeel in te ruilen voor goedkopere, jongere en flexibele krachten. Kleinere winkeliers moeten hier in mee om nog concurrerend te blijven. „Maar ik ben wel kwetsbaarder”, zegt Mulders.

Voor inbraak en overvallen is hij verzekerd, maar geen verzekeraar die schade door diefstal wil dekken. Wat hem nog het meeste steekt is dat de politie en justitie weinig aanstalten maken om de jongen te vervolgen. „Mijn bedrijfsleider heeft bekend maar het is volgens de officier van justitie geen prioriteit omdat het geen geweldsdelict is”, zegt Mulders.

Van de zomer was Mulders getuige van een hardhandige arrestatie bij De Bijenkorf. Een dief zou naar een beveiliger hebben uitgehaald, die de dief weer een tik verkocht. „Toen werd ik door de politie gebeld of ik wilde getuigen dat die dief klappen had gehad. Terwijl het de politie niet interesseert dat ik zelf minstens 10.000 euro lichter ben. Toen was ik pissig.”

Jerry Inniger van Wise Guys is ook wantrouwender geworden, na drie keer bestolen te zijn door zijn medewerkers. En vorige maand werd zijn winkels nog door inbrekers deels leeggehaald. Een houten schot bedekt het ingeslagen zijraam waar de dieven binnendrongen. Vorig jaar stond er opeens een groep agressieve jongens – volgens Inniger een bende uit Amsterdam Zuidoost – in zijn winkel. Op zijn computer tovert hij de beveiligingsbeelden tevoorschijn. Na intimidatie en ruzie ging de groep er met een stapel peperdure jeans vandoor.

Een paar winkels in Amsterdam overweegt om geen contant geld meer aan te nemen. Is dat een idee? Inniger wuift het weg. „Geld is geld, omzet is omzet. Ik verkoop dure merken. Dat zijn statussymbolen, ook bij mensen die liever cash betalen”, zegt hij.

Inniger zegt niemand meer te vertrouwen. Nieuw personeel wordt in het begin gefouilleerd. Daar moeten ze van tevoren mee akkoord gaan. Net zoals ze moeten instemmen met cameratoezicht.

Klik. Inniger tovert alle zestien camera’s op het breedbeeldscherm in zijn kantoortje. Handig om het overzicht te behouden. „Verpest mijn achterdocht soms de sfeer? Ja natuurlijk. Maar wat is het alternatief?”