Sheriff Joe geeft zijn gevangenen bedorven rantsoen

Joe Arpaio, sheriff van Maricopa County, staat voor de harde aanpak in het immigratiedebat in de Amerikaanse staat Arizona. De mediaman en politicus achter de taaiste sheriff van de Verenigde Staten.

PHOENIX - JULY 29: Maricopa County Sheriff Joe Arpaio stands in front of his county jail the day Arizona's immigration enforcement law SB 1070 went into effect on July 29, 2010 in Phoenix, Arizona. Although U.S. District Court Judge Susan Bolton suspended several controversial provisions of the law the previous day, Arpaio said he did not need the law in order to detain undocumented immigrants during his planned crime sweep in Phoenix. John Moore/Getty Images/AFP== FOR NEWSPAPERS, INTERNET, TELCOS & TELEVISION USE ONLY ==
PHOENIX - JULY 29: Maricopa County Sheriff Joe Arpaio stands in front of his county jail the day Arizona's immigration enforcement law SB 1070 went into effect on July 29, 2010 in Phoenix, Arizona. Although U.S. District Court Judge Susan Bolton suspended several controversial provisions of the law the previous day, Arpaio said he did not need the law in order to detain undocumented immigrants during his planned crime sweep in Phoenix. John Moore/Getty Images/AFP== FOR NEWSPAPERS, INTERNET, TELCOS & TELEVISION USE ONLY == AFP

Eén dag per jaar is het feest in Tent City Jail in Phoenix, Arizona. Wanneer Joe Arpaio, alias ‘de taaiste sheriff van Amerika’, zijn verjaardag komt vieren. Alle gedetineerden in de beruchte tentengevangenis krijgen dan Arpaio’s lievelingseten, vertelt een kolossale bewaker met zonnebril. „Lever met uien.”

De rest van het jaar mag de sheriff (78) graag opscheppen over het harde regime in zijn eenvoudige gevangenis. Over het bedorven dagrantsoen dat per gedetineerde niet meer dan 15 dollarcent belastinggeld kost. Dat het ’s zomers onder het tentzeil wel 50 graden Celsius kan worden. Dat alle gevangenen verplicht zijn roze boxershorts dragen.

„Welke politicus komt daar nou mee weg?”, vraagt Arpaio in zijn kantoor op de negentiende verdieping in Phoenix. „Ik.” Voor de gelegenheid is hij niet in uniform, maar netjes in pak. Aan zijn riem hangt een gsm’tje in plaats van zijn pistool.

Sinds 1992 is Arpaio internationaal bekend als de bikkelharde sheriff van Maricopa County, zijn jurisdictie met bijna 4 miljoen inwoners. Een paar jaar geleden begon hij zich te profileren in een nieuwe rol: illegalenjager.

De criminaliteit in Arizona daalt. De grensbeveiliging is tegenwoordig hightech. Het aantal illegalen dat de oversteek waagt, neemt af. En toch is het immigratiedebat in de afgelopen jaren fel opgelaaid. Het is in de ‘Grand Canyon State’ een groot thema bij de Congresverkiezingen, dinsdag. Op nationaal niveau is het ook een gevoelig thema voor president Obama, die de stem van de latino’s niet wil verspelen. De president heeft 1.200 man van de Nationale Garde naar de Amerikaans-Mexicaanse grens gestuurd: een grens van ruim 3.000 kilometer lang.

Er zijn meerdere oorzaken voor het felle debat. De recessie heeft de weerstand tegen illegale arbeid vergroot. Er is de angst dat het Mexicaanse drugsgeweld overslaat. Na de aanslagen van 11 september 2001 is de xenofobie gegroeid. Mensen zijn gefrustreerd dat Washington niet méér doet. En door de polemiek in de politiek en media is het onderwerp steeds meer opgezwollen. In dit klimaat kon Arpaio in Arizona uitgroeien tot de „symbolische leider” van het anti-immigratiekamp, vertelt commentator Bob Robb op de redactie van The Arizona Republic.

Zeker nadat de Republikeinse gouverneur Jan Brewer eind april een strenge illegalenwet tekende die haar herverkiezing in zicht heeft gebracht. De wet verplicht de politie iedereen die ook maar een beetje ‘illegaal’ lijkt naar zijn verblijfspapieren te vragen. Arpaio kondigde direct een razzia aan. „In Tent City Jail kwamen vijf cameraploegen per dag over de vloer”, zegt de bewaker. Maar uiteindelijk schortte een rechter de wet grotendeels op.

Arpaio is dezer dagen een geliefde spreker op campagnebijeenkomsten van de conservatieve Tea Party-beweging. Republikein Sharron Angle, de Tea Party-kandidaat die in buurstaat Nevada kans maakt de Democratische Senaatsvoorzitter Harry Reid te verslaan, zei onlangs dat iedere stad een Joe Arpaio zou moeten hebben. De sheriff opperde daarop onder luid gejuich dat Nevada woestijn genoeg heeft om „wat tenten” op te zetten.

„De echte vraag is hoe effectief de aanpak van Arpaio is”, stelt commentator Bob Robb. Persbureau Associated Press becijferde dat de sheriff in Maricopa County de afgelopen vier jaar ruim 126.000 immigranten de grens over heeft gezet. Glen Gardner, politiechef in Phoenix, is daarvan niet onder de indruk. Zijn agenten doen in de stad, die in Maricopa County ligt, hetzelfde werk in hetzelfde gebied als Arpaio’s mannen. Alleen hebben ze meer agenten (ongeveer 3.000) en pakken ze meer illegalen, beweert hij. Met deportatiecijfers strooit Gardner niet graag. „Wij moeten een goede werkrelatie met de immigrantengemeenschap onderhouden”, verklaart Gardner, zelf een hispanic.

Er is een simpele reden waarom Arpaio zich presenteert als illegalenjager, volgens hem. „Ik ben aangesteld door het stadsbestuur. De sheriff daarentegen wordt gekozen door de inwoners van zijn jurisdictie. Joe Arpaio moet er alles aan doen om te zorgen dat hij om de vier jaar wordt herkozen in Maricopa County. De sheriff is een politicus, een mediaman.”

„Ik geef twee toespraken per dag, al achttien jaar lang”, zegt Arpaio. Hij vergaart er miljoenen mee voor de campagnekas. Zo is het hem al vijf keer achtereen gelukt de verkiezingen te winnen. „En in 2012 ga ik voor de zesde keer”, sneert Arpaio. „Om de critici die me Hitler noemen te irriteren. En de federale regering die me heeft aangeklaagd.” Het ministerie van Justie nam die ongebruikelijke stap deze zomer, omdat Arpaio niet meewerkt aan een onderzoek naar racisme en machtsmisbruik. Verder zou Arpaio tot 57 miljoen euro aan belastinggeld oneigenlijk hebben besteed. Maar vrezen voor zijn baan doet hij niet. „Ik ben gekozen. Wie kan mij ontslaan? Niemand.”

Toch zit hem iets dwars. Hij heeft vier presidenten mogen adviseren over immigratie. Alleen Obama heeft hem nog niet uitgenodigd. Ze hebben elkaar wel een keer ontmoet, toont een foto in zijn kantoor. „Ik heb Obama toen één ding tegen gezegd. Ik zei: waarom noem je vice-president Joe Biden altijd ‘sheriff Joe’? Er is maar één sheriff Joe. Dat ben ik.”