Zwanger met verlof

Het Europees Parlement heeft zich van een gulle kant laten zien, zij het op andermans kosten. Het wil dat het zwangerschapsverlof twintig weken gaat duren, terwijl het minimum in de Europese Unie nu veertien weken is. Ook meent het Parlement in meerderheid dat er een bezoldigd vaderschapsverlof van twee weken moet worden ingevoerd. In dat geval kan een lidstaat ervoor kiezen het zwangerschapsverlof op achttien weken te stellen.

Het Parlement ging daarmee verder dan de Europese Commissie, die louter een verlenging van het zwangerschapsverlof naar achttien weken had voorgesteld. Als een meerderheid van de lidstaten met het besluit van het Europarlement instemt, wordt deze regels van kracht. Of Nederland, waar nu een wettelijk zwangerschaps- en bevallingsverlof bestaat van zestien weken, tot die eventuele meerderheid zal behoren is de vraag. VVD en CDA, de twee regeringspartijen, zijn tegen. De linkse partijen zijn voor. De PVV kan in de Tweede Kamer dus de doorslag geven.

Volgens berekeningen van de werkgevers zou een verlenging van het zwangerschapsverlof met vier weken hun ruim 500 miljoen euro kosten. De stichting SEO Economisch Onderzoek becijferde de kosten eerder dit jaar op 322 miljoen. Het is hoe dan ook een flinke som die, als het Europees Parlement zijn zin krijgt, bedrijven jaarlijks op tafel moeten leggen voor de gezinsuitbreiding van hun personeel.

De vraag is of een onderwerp als zwangerschapsverlof tot in detail op Europees niveau moet worden geregeld. Opvattingen over dit soort regelingen zijn ook cultureel bepaald en dus verschillen ze per land. Het voorbeeld van volleybalinternational Kim Staelens laat zien dat het ook van persoonlijke omstandigheden afhangt hoe lang of hoe kort de gewenste duur van het zwangerschapsverlof kan zijn. Zij ging vorige maand één week na haar bevalling alweer in training.

Het is logischer om na vaststelling van een verplicht minimum voor zowel zwangerschaps- als vaderschapsverlof de uitwerking over te laten aan de lidstaten of, liever nog, aan het cao-overleg van werknemers- en werkgeversorganisaties. Tot slot kan de zwaarte van een beroep ook een overweging zijn. En dan ligt een minimum van achttien weken meer voor de hand. Zo luidt ook de aanbeveling van de ILO, de internationale arbeidsorganisatie van de Verenigde Naties.

Nederland kent ook een ruime mogelijkheid van ouderschapsverlof, een wettelijk, zij het onbetaald, recht van maximaal 26 weken voor moeder én vader. Dat lijkt er meer toe geëigend om voor het herstel van de moeder en de opvoeding van het kind de tijd zo te verdelen dat individuele omstandigheden en voorkeuren bepalend kunnen zijn.

Als er in bedrijven dan toch honderden miljoenen euro’s moeten worden gevonden om te voorzien in de wensen van (aanstaande) ouders, is een praktischer besteding te bedenken dan een rigoureuze verlenging van verlofregelingen: de kinderopvang en de flexibilisering van de werktijden.