Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Politiek

Twee paspoorten

De vraag is niet zozeer of het al dan niet wenselijk is dat iemand twee paspoorten heeft, maar veeleer waarom het überhaupt nodig is een paspoort te hebben. Het paspoort is van oorsprong een reisdocument waarin de regering aan bevriende en vijandige regeringen het verzoek doet haar onderdanen vrije doortocht te verschaffen. Met het verdwijnen van grenzen verdwijnt de behoefte aan een document dat verzoekt de grenzen te openen voor de drager ervan. In het huidige politieke debat wordt het paspoort beschouwd als symbool van nationaliteit. Het begrip nationaliteit is een relatief recente uitvinding uit de negentiende eeuw en is in deze tijden van globalisering, of je dat nou prettig vindt of niet, in rap tempo aan relevantie aan het verliezen. Wanneer wij over een paar honderd jaar als leden van de United Federation of Planets in onze sterrenschepen het heelal doorkruisen en in contact treden met Klingons, Vulcans en Romulans, zal niemand nog naar ons paspoort vragen omdat de enige zaak die ertoe doet is dat wij mensen zijn.

Het debat dat Wilders en Rutte in 2007 aanzwengelden over de dubbele paspoorten van de staatssecretarissen Aboutaleb en Albayrak en het debat dat zij nu proberen te ontlopen over het dubbele paspoort van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner, is in de kern van de zaak een onbeduidend achterhoedegevecht. Maar helaas begrijpen we maar al te goed waarom de zaak voor de rechtse partijen van belang is, althans drie jaar geleden. Zij beschouwen de Nederlandse nationaliteit als een exclusief voorrecht dat aan zo min mogelijk buitenstaanders moet worden verleend. Voor hen is het paspoort een symbool van dit voorrecht. Het is niet langer een document dat toegang verschaft tot het buitenland maar een middel om anderen buiten onze eigen grenzen te houden.

En een dubbel paspoort getuigt in hun ogen van ondankbaarheid. Wie niet bereid is zijn eerdere nationaliteit op te geven, begrijpt niet hoezeer hij is bevoorrecht om Nederlander te mogen zijn. Het is het gedrag van een jaloerse minnares die van je eist dat je alle brieven en foto’s van je ex voor haar ogen verbrandt.

Ilja Leonard Pfeijffer