Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Cultuur

SELECTIE DVD

Burt Lancaster in Visconti's 'Conversation Piece' Scene uit de film Conversation Piece : Gruppo di famiglia in un interno (1974)
Burt Lancaster in Visconti's 'Conversation Piece' Scene uit de film Conversation Piece : Gruppo di famiglia in un interno (1974)

Romanzo Criminale. Rise and Fall of A Crime Syndicate

televisieserie, 6 dvd’s, 2 bonus-dvd’s, € 44,99 ***

Een oude man wordt in elkaar geschopt door jonge hooligans. Grote fout: hij grijpt een pistool en doorzeeft hen met de woorden: „Ik was lid van de Maglianabende, idioten.” Laat het flasbacken beginnen.

De misdaadserie Romanzo Criminale (Misdaadroman) gaat over een bende die het lang over talloze minimaffia’s verdeelde Rome van de jaren zeventig tot begin jaren negentig domineerde. Een serie die prijzenswaardig is om haar ambitie, maar daar ook onder bezwijkt.

Vertrouwd is de opkomst van een in een stacaravan rondhangende bende lummels onder leiding van de ambitieuze ‘Libanees’: van blunderende ontvoerders tot heroïnebaronnen. Origineel is de beladen politieke context. De Maglianabende werd groot tijdens Italiës ‘loden jaren’, de context was er één van driftig complotten smedende geheime diensten, maffiosi en politici en terreur van de Rode Brigades. De bende hielp de politie aan informatie over de ontvoerde politicus Aldo Moro – waar niks mee werd gedaan – en speelde een duistere rol bij de bloedige bomaanslag (85 doden) te Bologna in 1980.

Probleem is dat de verwikkelingen gecombineerd worden met erg veel psychodrama: vriendschap, rivaliteit en wraak in de onderwereld, romances tussen gangsters en goede meisjes of agenten en manipulerende prostituees. Dat maakt de serie soms inert en zorgt ervoor dat noch de grote politiek, noch het minidrama helemaal uit de verf komt. Toch verdient Romanzo Criminale door het uitstekende acteerwerk – met name Pierfrancesco Favino als de prachtig viriele Libanees – zijn plaats in de trotse traditie van de Italiaanse misdaadfilm.

Coen van Zwol

Conversation Piece of Gruppo di famiglia in un interno

dvd film, € 14,99 ****

Sinds de Franse Revolutie van 1789 is er geen mensenleven in Europa voorbijgegaan zonder opstand tegen de elite. Dan kun je nog zo’n eenzame professor zijn, nog zoveel sloten op je deur zetten, je omringen met schilderijen en boeken; eens worden al die verdedigingswerken doorbroken en komt het aan op de persoonlijke kracht van, in dit geval, een oudere Italiaanse professor met het voorkomen van Burt Lancaster.

In Conversation Piece of Gruppo di famiglia in un interno, de voorlaatste film van Luchino Visconti (1906-1976), wordt de naamloze professor overvallen door jonge rijke barbaren die hebben besloten dat ze een leegstaand zolderappartement in zijn kapitale huis willen huren. De invallers bestaan uit een jongvolwassen broer en zus, hun moeder (Silvana Mangano) en haar jonge minaar, die ze in het appartement wil onderbrengen.

In zijn typerend kalme stijl laat Visconti de vitaliteit en bruutheid van de invallers zien en vooral de weerzin en fascinatie die ze oproepen bij de aristocratische professor. Vooral de jonge minnaar is hem lief, die permanent komt telefoneren in het stille huis van de professor, door de hoorn de meest grove scheldwoorden smijt, daarna met vreugde een Mozartplaat ontdekt in de collectie van de professor en een door de ziel snijdende aria opzet. Helmut Berger speelt de agressieve, leugenachtige en gevoelige minnaar een beetje als een kindertekening van een dandy. En Burt Lancaster is als professor bijna Jezusachtig onthecht. Maar de weerloosheid van de aristocraat ten opzichte van de barbaren, die zet Visconti zo trefzeker neer dat je in 2010 bijna vergeet dat je naar de vorige revolutie zit te kijken.

Bas Blokker