Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Religie

President van de Duitse integratie

Christian Wulff, het nieuwe staatshoofd van Duitsland, heeft zich in enkele weken tijd scherp geprofileerd als verzoener. Wulff is een president met een mening.

De Duitse president sprak thuis de gedenkwaardige woorden dat de islam bij Duitsland hoort. In Turkije, tijdens een staatsbezoek dat hij vandaag afrond, pleitte hij dringend voor de positie van christenen in Turkije. Het nieuwe Duitse staatshoofd heeft zich binnen enkele weken al scherper geprofileerd dan zijn voorganger in zes jaar.

Christian Wulff (51) is nog maar kort president. Hij volgde Horst Köhler op, die dit voorjaar onverwachts aftrad. Wulff heeft zich tot doel gesteld ‘integratiepresident’ te worden. Hij probeert christenen en moslims in zijn land bij elkaar te brengen, maar stelt duidelijke eisen aan integratie.

Wulff is het eerste Duitse staatshoofd dat het Turkse parlement heeft toegesproken. Zijn speech was deels voor Duits publiek bedoeld. In Duitsland woedt een fel debat over de integratie van moslims. Wulff zei begin oktober, op de dag van de Duitse eenheid, dat de islam net als het christendom en jodendom bij Duitsland hoort. Dat leidde tot kritiek van met name de christelijk-conservatieve vleugel van zijn partij, de CDU.

Uitvoerig en in ongeveer dezelfde woorden als op 3 oktober stond de president in het Turkse parlement stil bij de Duitse „medeburgers van Turkse herkomst”. Ze zijn, zei hij, „hartelijk welkom en ze horen bij ons land”. „Multiculturele illusies” hebben echter tot problemen geleid. „Die moeten we helder benoemen. Wie in Duitsland wil leven, moet Duits leren, dient onze levenswijze te accepteren en moet zich aan de geldende regels houden. Daartoe horen allereerst onze grondwet en de daarin vastliggende waarden.”

Wulff maakte ook duidelijk dat „christenen in islamitische landen het recht hebben hun geloof openlijk te belijden, theologische opleidingen te beginnen en kerken te bouwen.” In Turkije is dat nog steeds geen vanzelfsprekendheid, hoewel het christendom hier in Wulffs woorden „een lange traditie” heeft en „zonder twijfel” bij Turkije hoort. Gisteren bezocht hij in de stad Tarsus de katholieke Pauluskerk, een signaal aan de Turkse autoriteiten om godsdienstvrijheid serieus te nemen.

Wulff gaat als staatshoofd gevoelige politieke en religieuze thema’s niet uit de weg. Hij eist ruimte op en dreigt daarmee de constitutie en de dagelijkse politiek voor de voeten te lopen. Hij heeft met zijn welgekozen woorden voorlopig de leiding overgenomen van een integratiedebat dat alle kanten dreigde uit te schieten; voor Duitsland iets dat snel ongemakkelijke gevoelens oproept. Het is weinigen ontgaan dat Wulff een president is met een mening.

Zijn voorganger moest naar thematiek zoeken. Köhler miste het gezag om onderwerpen zo aan te snijden dat ze bleven hangen. Uiteindelijk moest hij letterlijk naar woorden zoeken. Bij Wulff is het omgekeerde het geval.