Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

Kwaliteit van hypotheekadvies nog onder de maat

Mensen die een huis kopen worden nog steeds matig geadviseerd over hun hypotheek, zegt de AFM. De Consumentenbond reageert woedend.

De kwaliteit van het hypotheekadvies wordt langzaam beter. Maar banken en adviseurs moeten nog veel doen om een echt fundamentele verbetering te laten zien.

De harde conclusie staat in het onderzoek van toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM), dat gisteren werd gepubliceerd. De consumentenbond eiste direct meer actie van de AFM. De waakhond van de financiële sector onderzocht een breed scala aan adviezen met betrekking tot hypotheken. Over de praktijken rond hypotheken bestaat al enige tijd onrust. Zo zouden banken onder meer klanten benadelen die de hypotheek moeten verlengen.

Uit het onderzoek van de AFM 21 dienstverleners blijkt dat het aantal adviezen dat als redelijk tot goed wordt gekwalificeerd stijgt van 75 naar 85 procent. Dit komt niet omdat de goede adviezen toenemen, maar omdat het aantal ‘redelijke’ adviezen stijgt. Pijnlijk voor de sector is dat de stijging niet wordt veroorzaakt omdat er beter advies wordt gegeven, maar omdat er minder matige aanbieders zijn. In 2007, toen de AFM het eerste onderzoek uitvoerde, waren er circa 11.000 financiële dienstverleners actief. Nu zijn dat er circa 9.000. „Partijen hebben uit eigen beweging, of op initiatief van de toezichthouder, hun vergunning ingeleverd”, schrijft de AFM. Banken moeten volgens de AFM beter financiële informatie inwinnen over de klant en betere informatie aan de consument vertrekken.

De Consumentenbond reageerde woedend op het AFM-verslag. „Wij zijn geschokt dat het nog steeds om enorme aantallen gaat”, zei directeur Bart Combée. De AFM moet volgens de bond de één op de zes consumenten die een slecht advies kregen, helpen achterhalen of zij financieel benadeeld zijn. De bond is zelf ook bezig met een onderzoek naar vermeende prijsafspraken in de hypothekenmarkt. De uitkomst van het onderzoek wordt over enkele weken verwacht.

Een van de segmenten van de hypothekenmarkt waar het nog niet goed gaat is bij het verlengen van hypotheken.

Banken bleken (en blijken soms nog) bij het verlengen van een hypotheek vaak een rente aan te bieden die hoger ligt dan de etalagerente: de rente waarmee ze adverteren en nieuwe klanten werven. Het kan, volgens experts, gaan om een verschil van 0,4 procent. Een aanzienlijk percentage met hypotheekrentes die voor een looptijd van tien jaar gemiddeld rond de 3 procent liggen.

De AFM heeft instellingen dit jaar aangesproken op deze zogenoemde prolongatie-opslag. Eind dit jaar gaat de AFM kijken wie er altijd een hogere rente aanbiedt aan bestaande klanten. Zondaars zullen opnieuw op de vingers worden getikt. „Wat ze doen mag van de wet”, zegt Aute Kasdorp, manager Financiële Ondernemingen bij de AFM. „Maar je moet het niet willen als bank. Zeker niet in deze nieuwe tijd waarin klantgerichtheid centraal staat. Met dit soort activiteiten komt er weer een breuk in het vertrouwen.”

Het vertrouwen in de financiële sector werd de afgelopen jaren hard geraakt. Tijdens de kredietcrisis bleek dat banken vaak grote risico’s namen waardoor een aantal met staatssteun overeind gehouden moest worden.

De AFM kan de gedragsverandering van de renteaanbiedingen niet afdwingen, maar toch veranderen banken. „We praten met topmannen, sturen brieven met hoe wij tegen zulke praktijken aankijken”, zegt Ruud de Hollander, hoofd van de toezichtgroep Financiële Ondernemingen. „Je ziet dat banken dit beleid afschaffen. Het is niet meer van deze tijd.”

Bij ABN Amro zeggen ze dat oude en nieuwe klanten tegenwoordig eenzelfde rente krijgen aangeboden. Ook de coöperatieve Rabobank, marktleider in de hypothekenmarkt, zegt dat er één uitgangstarief is voor nieuwe en bestaande hypotheken.

Bas Millenaar, directeur van De Hypotheker, stelt dat de instellingen bezig zijn om misstanden te verbeteren. Particulieren moeten bij hun instelling proberen de rente omlaag te krijgen, gewoon door erover te zeuren. „Als mensen gaan zeuren krijgen ze al snel een lagere rente aangeboden. Het is een beetje een koehandel.”