Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Milieu en natuur

Hoe oud worden bomen? En waar sterven ze aan?

Tijdens haar reis in Mexico bezocht Kirsten Schmidt uit Bentveld de dikste boom ter wereld. Zij vroeg zich vervolgens af: hoe oud kan een boom onder ideale omstandigheden worden, en kan een boom sterven van ouderdom?

De leeftijdsverwachting van een boom is net zoals bij dieren per soort verschillend. Zo wordt de Nederlandse beuk 100 tot 150 jaar oud, terwijl de eik de 200 jaar kan halen. Vaak halen ze die leeftijd niet, zegt Henk Siebel, bossenspecialist bij Natuurmonumenten. „Er zijn drie factoren die invloed hebben op de levensduur: de boomsoort, de standplaats en het beheer.”

Vermoedelijk staat de oudste boom van Nederland in het Oost-Brabantse Sambeek. De leeftijd van de lindeboom, die midden op het dorpsplein staat, schat men tussen de 500 en 1.000 jaar. De precieze leeftijd is onbekend. De boom is hol, dus de leeftijdsringen kunnen niet worden geteld. Met een stamomtrek van 7,9 meter is het ook de dikste boom van Nederland.

De gunstige omstandigheden waarin hij leeft zorgen ervoor dat hij het langer uithoudt dan de gemiddelde linde. Van nature leeft die soort gemiddeld veel minder lang, zegt boomdeskundige Wilco van Berlo. Hij behandelt zieke bomen en kijkt naar waar de boom staat. „De linde in Sambeek staat helemaal vrij, dus er is geen concurrentie met andere gewassen die zonlicht of voedingsstoffen uit de grond wegsnoepen. En omdat de boom is omringd door gebouwen heeft hij minder te maken met windstoten.”

Ook het boombeheer is belangrijk voor de leeftijd van bomen. Zo groeit de wilg steeds hoger en groter, waardoor hij steeds grotere kans heeft om om te waaien. „Bovendien is de afstand tussen blad en wortel groter, dus het kost steeds meer kracht om voedingsstoffen naar boven te brengen”, zegt Siebel van Natuurmonumenten. „Daarom snoeien we ze, ofwel knotten. Knotessen kunnen wel honderden jaren oud worden.”

De boom die in de wetenschap te boek staat als de oudste ter wereld staat in Zweden en heeft een leeftijd van 9.550 jaar. De dennenboom is op het eerste gezicht maar een iel, klein boompje, maar onderzoek wees uit dat zijn wortelstelsel uit het einde van de laatste IJstijd stamt.

Er wordt nog steeds onderzoek gedaan naar de maximale leeftijd van een boom. Wel weten we dat bomen vrijwel altijd door een externe factor dood gaan, zoals schimmelziektes, bacteriën of rukwinden, zegt boomdeskundige Van Berlo. „Een boom krijgt ziektes en mankementen juist omdat hij oud is en dus kun je zeggen dat hij van ouderdom sterft.

Ivo Buigues Nieuwenhuizen