Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Milieu en natuur

Het onbekende dier krijgt het moeilijk in Blijdorp

Diergaarde Blijdorp is het grootste slachtoffer van de bezuinigingen in Rotter- dam. Toegangsprijzen gaan omhoog, personeel en dieren zullen verdwijnen.

Blijdorp is de grootste publieksattractie van Rotterdam. "We zijn een gezond bedrijf zonder commercieel oogmerk, geen failliete voetbalclub die elk jaar uit de brand geholpen moet worden", zegt directeur Damen. Foto's Evelyne Jacq Europa, Nederland, Rotterdam, 21-10-2010. Dierentuin. Diergaarde Blijdorp in Rotterdam. een van Europa's mooiste dierentuinen midden in de stad. Door de voorgestelde bezuinigingen van Het stadsbestuur van Rotterdam zal Blijdorp volgens verwachting vanaf 2012 in ernstige problemen kunnen komen. Foto: Evelyne Jacq
Blijdorp is de grootste publieksattractie van Rotterdam. "We zijn een gezond bedrijf zonder commercieel oogmerk, geen failliete voetbalclub die elk jaar uit de brand geholpen moet worden", zegt directeur Damen. Foto's Evelyne Jacq Europa, Nederland, Rotterdam, 21-10-2010. Dierentuin. Diergaarde Blijdorp in Rotterdam. een van Europa's mooiste dierentuinen midden in de stad. Door de voorgestelde bezuinigingen van Het stadsbestuur van Rotterdam zal Blijdorp volgens verwachting vanaf 2012 in ernstige problemen kunnen komen. Foto: Evelyne Jacq

De champagne smaakte bitter, toen de wethouder twee weken geleden het glas kwam heffen ter gelegenheid van de opening van de gerestaureerde entree. Behalve felicitaties had Antoinette Laan (cultuur en recreatie, VVD) ook slecht nieuws voor directeur Marc Damen van diergaarde Blijdorp: de gemeente Rotterdam draait de subsidiekraan de komende vier jaar langzaam maar zeker dicht.

Met alle gevolgen van dien, zegt Damen in zijn directiekamer. „Gedwongen ontslagen, hogere toegangsprijzen, nog meer achterstallig onderhoud en minder dieren.” Het vooruitzicht stemt hem somber. Diversiteit (vijfhonderd diersoorten) is de grootste kracht van Rotterdams grootste publieksattractie, die vorig jaar bijna 1,6 miljoen bezoekers ontving. „Mensen moeten in een dierentuin niet alleen kennis kunnen maken met de Big Five [leeuw, luipaard, buffel, olifant en neushoorn, red.], maar vooral ook met onbekende diersoorten als de koperkop, een prachtige gifslang uit Australië.” Juist de minder in het oog springende soorten dreigen nu te verdwijnen. „Wat overblijft, wordt toch een beetje plat vermaak.”

Geen stad in Nederland die zo fors bezuinigt als Rotterdam: 593 miljoen euro in vier jaar. Daar staan weliswaar investeringen (268 miljoen) tegenover, maar die gaan aan Blijdorp voorbij. Het stadsbestuur benadrukt „harde en onvermijdelijke keuzes” te moeten maken. De bijdrage aan de diergaarde, gesubsidieerd sinds 1948, wordt in vier jaar afgebouwd, van 4,5 naar 0,8 miljoen euro. Ter vergelijking: dierentuin Artis krijgt van de gemeente Amsterdam – nu nog – 5,5 miljoen euro per jaar. Blijdorp werkt met een jaarbegroting van 22 miljoen.

Rotterdam lijkt het braafste jongetje van de klas te straffen. Op eigen initiatief stelde Damen het vorige stadsbestuur al voor om het personeelsbestand in te krimpen; hij bracht het aantal fte’s terug van 223 naar 199. „Vanuit de gedachte dat wij niet alleen onze hand willen ophouden, maar ook bereid zijn mee te denken waar we zelf nog een slag kunnen maken. Maar kennelijk is daardoor het waanidee ontstaan dat er nog heel veel meer vet op de botten zit.”

Blijdorp (1857) heeft bovendien last van de wet van de remmende voorsprong. Zeker in een zonnig weekeinde staat de parkeerplaats bomvol en „komt onze naam geregeld voorbij in het filenieuws”, zegt Damen. Burgemeester Ahmed Aboutaleb kwam deze zomer nog op bezoek. „Op een zondag, toen het hier weer eens afgeladen vol was. Maar ik mag toch hopen dat hij beseft dat het Oceanium op een druilerige maandagochtend ook verwarmd moet worden?”

Damen heeft de hoop nog niet opgegeven. Tijdens de begrotingsbehandeling op 11 november velt de Rotterdamse gemeenteraad een definitief oordeel over de bezuinigingsvoorstellen van het college. Gisteren ontving hij nagenoeg alle fracties in zijn dierentuin. Zijn credo? „Wij zijn een gezond bedrijf zonder commercieel oogmerk, geen failliete voetbalclub die elk jaar uit de brand geholpen moet worden.”

Maandag draaft hij opnieuw op in het stadhuis. Zonder spandoek, zoals vijf jaar geleden gebeurde toen sympathisanten ternauwernood een vergelijkbare subsidiekorting wisten te voorkomen. Onder meer door 43.000 handtekeningen te verzamelen en een demonstratie te houden op de stoep van het stadhuis, met teksten als ‘Zebra’s in Blijdorp, ezels op de Coolsingel’. Damen grijnst als hij aan dat opschrift wordt herinnerd. „Maar ik geloof meer in de dialoog.”

Rotterdam zet de komende jaren vooral in op onderwijs en duurzaamheid, las Damen in het collegeprogramma, dat begin deze maand werd gepresenteerd. Ironisch genoeg zijn het juist die thema’s waarmee zijn dierentuin zich onderscheidt. Kinderen die een spreekbeurt over bijvoorbeeld vleermuizen houden, kunnen bij Blijdorp een informatiepakket opvragen en een opgezet exemplaar lenen. Jaarlijks ontvangt Blijdorp 70.000 leerlingen voor een rondleiding door het „leukste en groenste leslokaal van Rotterdam”.

Niet alleen scholieren komen bij Damen over de vloer. In mei organiseert Blijdorp elk jaar de zogeheten ‘knakendag’: toegang voor vijf euro, vooral bedoeld voor Rotterdammers met een smalle beurs. En dat zijn er nogal wat in de tweede stad van Nederland, weet Damen. Maar ook de knakendag dreigt nu te moeten verdwijnen.

Alsof de aangekondigde korting nog niet genoeg is, dreigt Blijdorp ook de 4,5 miljoen euro mis te lopen die de gemeenteraad drie jaar geleden toezegde voor de renovatie van de Rivièrahal. Het geld zou onder meer besteed moeten worden aan de herbouw van de in 1972 afgebroken en 47 meter hoge toren, een ontwerp van architect Sybold van Ravesteyn. Damen: „Van Ravesteyn is al de meest gesloopte architect van Rotterdam. Dit offer kan en mag er niet ook nog eens bij.”

Commentaar: pagina 7