Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

Alles klar, Herr Kommissar?

2011 wordt een jaar van de wissel van de wacht. Bij veel grote Nederlandse concerns, zo is in de voorbije weken aangekondigd, gaat de bestuursvoorzitter met pensioen. Er komt een nieuwe generatie aan de macht.

Met de recente voorgenomen benoemingen van nieuwe topmannen bij Ahold, Philips, SHV en sinds deze week bij KPN, is de zoektocht naar topbestuurders nog niet gedaan. Sterker: een tweede, veel spannender ronde begint nu. Want wat gaan al die uittredende bestuursvoorzitters doen? Welke multinational wil er niet een schat aan bestuurlijke ervaring in huis halen, plus een uitgebreid (internationaal) netwerk? De aanstaande pensionado’s zullen aantrekkelijke commissarissen zijn.

Bedrijven die hen als toezichthouder willen aanstellen moeten snel zijn, want de eerste polsingsbroodjes zullen al lang gegeten zijn. Het wekt eerder verbazing dat afzwaaiende bestuurders als Gerard Kleisterlee van Philips en Ad Scheepbouwer van KPN nog niet ergens zijn voorgedragen. Het commissarissenlijstje van beide heren is nog verrassend leeg. Scheepbouwer zit sinds vijf jaar in de raad van commissarissen van het Rotterdamse Havenbedrijf en is als investeerder betrokken bij postorderbedrijf Wehkamp en Bank Oyens & Van Eeghen. Kleisterlee is alleen (nog) commissaris bij De Nederlandsche Bank. Verder hebben beiden wat maatschappelijke bestuursfuncties .

Eerdere afzwaaiers van zwaar kaliber waren al vrij vroeg onder de pannen, of zelfs al ver vóór hun afscheid bij het eigen bedrijf. Ex-topman Jeroen van der Veer van Shell was al in 2002 binnen gehaald als non-executive director van het bestuur van Unilever. Kort na zijn pensionering in april vorig jaar werd hij aangesteld als commissaris bij ING en Philips.

Shell zelf is uiterst bedreven in het op tijd vastleggen van zware commissarissen. Hans Wijers, over wiens vertrek bij AkzoNobel al wordt gerept (hij zit er al weer ruim zeven jaar), werd er begin vorig jaar benoemd tot commissaris. Rijkman Groenink werd in maart 2007 voor dezelfde functie gevraagd – de strijd om zijn bank ABN Amro was nog maar net ontbrand. Hij zag er van af na hevige kritiek van zijn aandeelhouders. Wim Kok was nog geen half jaar afgetreden als minister-president van het tweede Paarse kabinet of hij werd bij Shell tot commissaris geïnstalleerd. ING, TNT en KLM volgden niet veel later in het voorjaar van 2003.

Over voormalige premiers gesproken: zou iemand Jan Peter Balkenende al hebben gebeld? Of geldt de gewichtigheid van een vorige functie nu ook weer niet voor iederéén?

Philip de Witt Wijnen