Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Politiek

Ontredderde kunst

In de televisiepresentatie van de leden van het kabinet-Rutte viel het woord ‘kunst’ niet één keer. Het woord ‘cultuur’ ook niet. Minister Van Bijsterveldt (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, CDA) was ‘minister van Onderwijs’. Haar staatssecretaris Halbe Zijlstra (VVD) hield stil dat cultuur in zijn portefeuille zit. Op zijn website etaleerde hij zich als iemand zonder nieuwsgierigheid naar het avontuur van de kunsten. Hij leest Amerikaanse thrillers en luistert naar een Amerikaanse metalband. Zijlstra symboliseert de politiek van vandaag. ‘Den Haag’ heeft de kunst weggedaan. En het straalt uit dat er heel wat moet gebeuren eer het daar op zal terugkomen.

Straal door Den Haag genegeerd, roept de kunstsector alleen maar dat er „natuurlijk” moet worden bezuinigd. Dat is al te nederig. Waarom zegt de sector niet: de kunstfinanciering rammelt en reorganisatie zal ons goed doen, maar 200 miljoen inleveren is onzinnig. Op de beoogde miljardenbezuinigingen is het een spatje, op de kunstbegroting is het een vloedgolf.

Gelukkig is daar Bernard Haitink, eredirigent van het Concertgebouworkest. In een open brief verzet deze levende legende zich tegen het blindelings afschieten van het Nederlands Muziekcentrum van de Omroep, waarin drie florerende symfonieorkesten en het gerenommeerde Groot Omroepkoor verenigd zijn. „Een flagrante schanddaad”, noemt Haitink dat, waarna hij glashelder het belang van het NMO uitlegt.

De cultuurwethouders van de negen grootste steden kwamen ook in het geweer. Zij riepen staatssecretaris Zijlstra op om de bezuinigingen te matigen. Zie in elk geval van die btw-verhoging af, suggereerden ze. Sympathiek maar onhandig. Ze voorzien het kabinet van een smoes om, na met een groots gebaar die btw-verhoging te hebben ingetrokken, zonder mankeren de buitenproportionele korting van 200 miljoen door te voeren: dat wilden jullie toch zelf?

Nu is die voorgenomen btw-verhoging, van 6 naar 19 procent, inderdaad vreemd. Zij treft ook de ongesubsidieerde concerten, shows en musicals die juist als voorbeeld van goed cultureel ondernemerschap worden gesteld. En terwijl het doorgaat voor een bezuiniging op de kunstsector, wordt er stevig gesneden in de portemonnees van het publiek. Anders dan het vooroordeel wil, bestaat dat voor het merendeel uit niet al te rijke liefhebbers, voor wie het geliefde theater- of concertbezoek erg begrotelijk zal worden.

In het forumdebat over kunstbezuinigingen dat NRC Handelsblad deze week organiseerde, klonken uit het publiek ontreddering en de eis serieus te worden genomen in het belang dat men hecht aan het ervaren van kunst. Men verlangt van de politiek op zijn minst een visie op kunst en cultuur. Schrijver Bas Heijne definieerde ter plekke de zin van kunst als een manier waarop een samenleving haar nieuwsgierigheid laat blijken naar wat een mens tot mens maakt. De samenleving die daar vanaf ziet is, concludeerde hij, „een gevaar voor zichzelf”.