Minder geld voor armen, onderzoek en zwembaden

De bezuinigingen die de Britse regering wil doorvoeren, zullen door alle Britten gevoeld worden. De oppositie spreekt van „een roekeloze gok met het bestaan van mensen”.

Wie verliest het meest? Britse media en lobbygroepen buitelen vandaag over elkaar heen in de duiding van de duizelingwekkende cijferbrij die minister van Financiën George Osborne gisteren presenteerde.

In totaal kort hij de overheidsuitgaven de komende vier jaar met 81 miljard pond (ruim 91 miljard euro), om het begrotingstekort van 13,3 procent terug te dringen naar minder dan 3 procent. Vooral op sociale bijstand wordt bezuinigd. Ook voert de minister een aantal belastingmaatregelen in, waaronder een verhoging van de btw per 1 januari 2011.

Alle sectoren van de Britse samenleving worden geraakt. „Iedereen zal het voelen”, zei Osborne, en gaf als voorbeeld dat ook de toelages van koningin Elizabeth II worden bevroren. Zes op de tien Britten is het met Osborne eens, zo bleek uit een peiling van onderzoeksbureau Mori, en denkt dat de maatregelen noodzakelijk zijn.

Oppositie en vakbonden vrezen echter dat vooral de armsten worden geraakt, en waarschuwden voor ‘Franse toestanden’. Schaduwminister van Financiën Alan Johnson noemde de begroting een „roekeloze gok met het bestaan van mensen”, waarvoor de armsten de last moeten dragen, en de middenklasse wordt uitgewrongen. Hij beschuldigde de regering ervan geen plan voor economische groei te hebben.

Uit de City kwamen positievere geluiden. Richard Lambert, directeur van de Confederation of British Industry, noemde de bezuinigingen „pijnlijk, maar noodzakelijk om de economie te laten groeien”. De bestuursvoorzitters van 25 grote bedrijven hadden vorige week al aangegeven het eens te zijn met de toen al uitgelekte voorstellen.

Hoewel de meeste gevolgen pas vanaf het najaar van 2011 voelbaar zullen zijn, wordt op alle onderdelen van de verzorgingsstaat en op de sociale zekerheden van alle belastinggroepen gesneden. Huishoudens waar één van de ouders meer dan 44.000 pond per jaar verdient, verliezen in 2013 de kinderbijslag. Dat levert 2,5 miljard pond op en treft 1,5 miljoen gezinnen. Overheidsbijdragen voor kinderopvang worden ook verlaagd.

Armere gezinnen verliezen vooral sociale bijstand; door onder meer het vaststellen van een maximumbedrag aan uitkeringen per maand, de halvering van het budget voor sociale woningbouw en het afschaffen van de arbeidsongeschiktheidsuitkering voor mensen die langer dan een jaar ziek zijn, bespaart de Britse regering 18 miljard pond (20 miljard euro).

Ook ministeries en lokale overheden ontkomen niet aan de bezuinigingen. Gemiddeld leveren de departementen 19 procent van hun budget in. De pensioenleeftijd in de publieke sector gaat omhoog naar 66 jaar in 2020 en er moet meer worden bijgedragen aan het pensioen. Tussen nu en 2015 zullen er bovendien 490.000 van 6,1 miljoen banen in de publieke sector verdwijnen. Waar is nog onduidelijk, het is aan lokale overheden om de komende weken de details in te vullen.

Dat is de grootste hervorming van de coalitieregering. De rol van de staat wordt teruggedrongen en lokale overheden worden verantwoordelijk voor de uitgave van overheidsgeld. Maar ook zij leveren de komende vier jaar in, 26 procent van 29,7 miljard pond (33,4 miljard euro). Omdat de gemeentebelastingen zijn bevroren, zal het geld elders moeten worden gevonden. Gevreesd wordt voor gemeentelijke zwembaden, bibliotheken of andere diensten.

Niet overal wordt op bezuinigd. De uitgaven voor lager onderwijs gaan bijvoorbeeld omhoog en er komt 7 miljard pond extra om kinderen uit arme gezinnen te stimuleren door te leren. Subsidies voor wetenschappelijk onderzoek, goed voor 4,6 miljard pond, worden bevroren. En er komt extra geld, 2 miljard pond , voor belangrijke infrastructurele projecten. Staatssecretaris Mark Hoban legde na afloop van de presentatie uit dat juist door dit soort investeringen economische groei wordt gestimuleerd.

Dat zal de grote test zijn voor Osborne. Hij gaat bij zijn plannen uit van groei, daarbij gesteund door de Britse Rekenkamer die een groei voorspelt van 2,3 procent. Dat is onder meer nodig om banengroei in de commerciële sector te creëren en zo groei van de werkloosheid te voorkomen. De somberste berichten kwamen de afgelopen dagen dan ook van PWC, dat berekende dat ook daar naar schatting nog eens 470.000 banen zullen verdwijnen, en het Institute for Fiscal Studies, dat na bestudering van Osbornes begroting concludeerde dat de bezuinigingen zo ingrijpend zijn dat het nauwelijks groei zal stimuleren. Maar er is geen plan B, zo herhaalde de minister vanochtend nogmaals.