Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Beeldende kunst

Je uitgemergelde zus wat pinda's voeren

Twee exhibitionistische zusjes met anorexia. Wat moet de wereld daar nou van verwachten?

Veel, zo blijkt uit expositie L.A. Raeven. Ideal Individuals.

Uit zelfs de kleinste tekeningetjes blijkt hoe meedogenloos kunstenaarsduo L.A. Raeven is. Op hun overzichtstentoonstelling van tien jaar werk hangen schetsjes waarop ze uitgehongerde fotomodellen hebben nagetekend. De verlopen schoonheid van de originele tijdschriftfoto’s, de ‘heroine chic’ uit de jaren negentig, is door de tweelingzussen Liesbeth en Angelique Raeven van alle elegantie ontdaan. Hun potlood maakt de schouders nog schonkiger, de heupen nog vleeslozer.

En als ze een vrouw tekenen waar wel nog een randje vet op zit, dan schrijven L.A. Raeven daar een vernietigend commentaar bij. Geen lijf kan door de beugel. Toch wordt hun werk niet karikaturaal. Eerder verwijst het naar Egon Schiele en andere mannelijke meesters uit de kunstgeschiedenis die krachteloze lijven en onvolwassen vrouwen erotiseerden. Onfrisse kanten van de schoonheidscultus zijn niet enkel van deze tijd. De tentoonstelling gaat over hoe de mens overleeft in onze op uiterlijkheden gebaseerde maatschappij. De reden dat het kunstenaarsduo die mens meedogenloos verbeeldt is dat de wereld met hen ook nooit mededogen heeft gehad.

Toen de zussen opgroeiden, werden ze voortdurend met elkaar vergeleken. Door die uiterlijke fixatie, gecombineerd met de moeilijke weg van tweelingen om een eigen individualiteit te ontwikkelen, hebben tweelingzussen grotere kans op eetstoornissen. De zussen Raeven kregen anorexia. Hun ziekte werd vanzelf hun onderwerp. „Iedereen staarde naar ons”, vertellen ze desgevraagd. „Dus besloten we dat uit te vergroten.” In een exhibitionistische performancevideo zetten ze zichzelf als aapjes te kijk: twee uitgemergelde meisjes die elkaar pinda’s voeren. Ze hongeren elkaar uit en houden zo de ander in een machtsgreep.

Keihard waren ze ook voor de broodmagere modellen die ze uitnodigden voor castings, en dan eindeloos lieten wachten. Dat wachten filmden ze. De meisjes die hoopten op glamour, laten hun air van modellerigheid varen, teleurgesteld dat ze enkel hun armzalige zelf mochten zijn. Zo is de tentoonstelling gevuld met foto’s en video’s van verveelde pubers. Door de museale omgeving krijgen ze een kunsthistorisch aura – Eline Veres, prerafaëlitische muzen.

In de afgelopen jaren gingen L.A. Raeven de pijn van het leven verder uitspinnen. Sommige installaties gaan over verlatingsangst en over de onderlinge afhankelijkheid van tweelingen. In Dead Man Walking vertelt een hiv-patiënt dat hij nog het meest van alles lijdt onder zijn ingevallen wangen. De film is aangrijpend maar drakerig – meedogenloos en subtiel gaan lastig samen.

L.A. Raeven hebben de schijn tegen – twee anorectische zusjes, die zichzelf etaleren, wat kunnen die nou in hun mars hebben? Veel, zo blijkt. Vanuit hun persoonlijke tragiek zetten ze hun cynische wereldbeeld over het überkapitalisme overtuigend neer.

En terwijl de wereld aan branding ten onder gaat, draaien L.A. Raeven met personal branding vooroordelen over henzelf om. Ze maakten tijdschriftadvertenties met duur aangeklede modellen, waar de naam Raeven naast het label Prada prijkt. Hemdjes met hun eigen Raeven-logo werden dusdanig populair dat tentoonstellingsbezoekers ze stalen. Zo stelt het duo geraffineerd de oppervlakkige kunstwereld aan de kaak. Eén-nul voor L.A. Raeven.

Beeldende kunst

L.A. Raeven. Ideal Individuals

t/m 28/11 in het Museum voor Moderne Kunst Arnhem. Informatie www.mmkarnhem.nl****