De beklemming, wanhoop en humor gaan verloren

theater

De avonden

Door Bos Theaterproducties. Tournee t/m 19/1.**

Ik weet nooit wanneer ik je serieus moet nemen en wanneer niet, zegt een vriend tegen Frits van Egters in De avonden (1947). Inderdaad is Frits in de roman van Gerard Reve doorlopend bezig te ironiseren. Onzin brengt hij bloedserieus en wat hij werkelijk meent brengt hij op een verneukeratieve toon.

Maar in de toneelversie doet Frits altijd alsof.

Thomas Cammaert speelt hem met een kunstmatige hoge toon en benadrukt met overdreven intonatie dat hij niets meent van wat hij zegt. Dat was in 1996 ook zo, toen regisseur Léon van der Sanden zijn eerste bewerking maakte. Toen leek het aan de acteur te liggen. Nu blijkt het een regieopvatting te zijn.

Van der Sanden blijft een trouw en liefdevol bewerker. Alle ingrediënten zitten erin. Alleen had hij dit keer meer haast: korte scènes waarin alles in cartooneske strepen snel en vet wordt neergezet.

Deze poging om er vaart in te brengen strandt omdat de roman nu eenmaal statisch en repetitief is en geen dwingende plot heeft. De grauwe beklemming, de wanhoop, en de humor van het boek gaan dit keer verloren.

Wilfred Takken