Uitgevers op Buchmesse dromen ook over e-books

Gaan schrijvers anders werken door de komst van moderne technologie? Op de grootste boekenbeurs ter wereld wordt veel verwacht van de nieuwste e-readers.

Sylvia Fleischer of German publishing house Droemer Knaur makes final adjustments on a huge bookshelf prior to the opening of the book fair in Frankfurt, October 5, 2010. The world's largest book fair, which will be officially opened by Argentinian President Cristina Fernandez de Kirchner later today, runs until October 10. Argentina is the guest of honour. REUTERS/Kai Pfaffenbach (GERMANYENTERTAINMENT MEDIA BUSINESS - Tags: EDUCATION SOCIETY IMAGES OF THE DAY) ENTERTAINMENT MEDIA BUSINESS)
Sylvia Fleischer of German publishing house Droemer Knaur makes final adjustments on a huge bookshelf prior to the opening of the book fair in Frankfurt, October 5, 2010. The world's largest book fair, which will be officially opened by Argentinian President Cristina Fernandez de Kirchner later today, runs until October 10. Argentina is the guest of honour. REUTERS/Kai Pfaffenbach (GERMANYENTERTAINMENT MEDIA BUSINESS - Tags: EDUCATION SOCIETY IMAGES OF THE DAY) ENTERTAINMENT MEDIA BUSINESS) REUTERS

De Britse acteur, schrijver en presentator Stephen Fry (bekend van onder meer Blackadder en Wilde) bracht vorige maand zijn memoires uit. Uiteraard verscheen zijn levensverhaal niet alleen op papier, maar ook als e-book. Uitgeverij Penguin ging met The Fry Chronicles echter nog een stap verder en lanceerde een met video’s verrijkte versie van het boek voor de iPad en een speciale MyFry app voor de iPhone.

Volgens Jason Craig, digital sales director bij Penguin UK, is het verrijkte e-book van Fry al bijna het best verkochte e-book van zijn uitgeverij, terwijl het pas enkele weken op de markt is. Ook de app (applicatie) verkoopt goed, ondanks de relatief hoge prijs van 7,99 pond. „We krijgen daar wel commentaar op van lezers, die gewend zijn dat applicaties niet meer dan 1,99 kosten, maar we trachten de markt op te voeden. Iets wat heel goed is, mag best wat geld kosten.” Precieze verkoopcijfers wil hij niet geven, vanwege de concurrentiegevoeligheid. „We hebben het in het geval van het e-book over een aantal laag in de vijf cijfers.”

Op de Frankfurter Buchmesse, de grootste boekenbeurs ter wereld, spraken vorige week veel uitgevers over de mogelijkheden die ontstaan nu apparaten als de iPad en de iPhone door steeds meer mensen worden gebruikt. Het reguliere e-book neemt wereldwijd nog geen procent van de totale omzet van de uitgeefbranche voor zijn rekening. In de VS komt dat cijfer dit jaar al uit op ongeveer vijf procent. En van de alom bejubelde roman Freedom van Jonathan Franzen ging de afgelopen weken eenderde van alle exemplaren in digitale vorm over de toonbank. Een stijgende lijn dus voor het traditionele e-book, maar de de visionairs in het vak hunkeren ondertussen al naar de volgende revolutie.

Dan Franklin, digitaal redacteur bij de Britse uitgever Canongate, denkt dat boeken gedistribueerd via smart phones een publiek kunnen bereiken dat zich niet aangetrokken voelt tot het reguliere e-book. Maar hoe die nieuwe markt te bedienen? „Het iTunes-model – betalen per liedje dat je downloadt – is voor boeken op het eerste gezicht niet geschikt. Want wie wil er nu een los hoofdstuk uit een boek lezen?”

Franklin denkt de oplossing te hebben, zegt hij. „Je zou een nieuw boek eerst in delen kunnen uitbrengen voor de smartphone: per week een hoofdstuk. Dat maakt het voor de consument beter te behappen dan wanneer hij in één keer een heel boek op zijn telefoon moet lezen. Het aardige is dat dit de wedergeboorte zou zijn van de roman in serievorm, zoals auteurs als Dickens die in de negentiende eeuw schreven.”

Met het verrijken van e-books moeten uitgevers voorzichtig zijn, meent Franklin. „Zomaar wat filmpjes bij een boek doen, heeft geen zin. Dan wordt het zoals met de extra’s op een dvd; die kijk je ook alleen als je de film erg goed vond. Multimedia moet echt een meerwaarde hebben.”

Craig van Penguin is dat met hem eens. „Uitgevers moeten leren opnieuw naar hun materiaal te kijken. Hoe kunnen we dat het beste aan de lezer presenteren? Natuurlijk moet je niet een making off-filmpje bij iedere roman doen. Maar bij een kookboek kan het heel handig zijn als de schrijver sommige ingewikkelde handelingen even voordoet.”

Voor Philipp Daniel van het Duitse softwareontwikkelaar Mobilinga kan deze toekomst niet snel genoeg aanbreken. Zijn bedrijf ontwierp een iPad-versie van het Duitse tijdschrift Geo. „Uitgevers hebben met het e-book een valse start gemaakt. Door enkel de letters over te brengen van papier naar een beeldscherm, blijft het volledige potentieel van de nieuwe drager onbenut.”

Hij laat op zijn iPad een bewerking van een fantasy-boek zien. „Kijk, deze liederen die de hoofdpersonen zingen, kun je aanklikbaar maken, zodat er een geluidsbestand gaat lopen. Dan hoor je gezang uit je boek opklinken. Dat geeft het lezen echt een extra dimensie.”

Ook schrijvers zullen anders gaan werken door de komst van nieuwe technologie, denkt Franklin van uitgever Canongate. „In Japan zijn romans speciaal geschreven voor de mobiele telefoon al jaren erg populair. Het duurt misschien nog even, maar dit soort literatuur zal straks ook in de westerse wereld tot het reguliere aanbod behoren.”

En het papieren boek, legt dat het uiteindelijk af tegen zijn vlotte multimediale familielid? Craig, Franklin en Daniel denken allemaal van niet. Craig: „Sommige boeken wil je gewoon in je kast hebben staan. Misschien heb je hem eerst gekocht voor je e-reader en besluit je hem daarna alsnog op papier aan te schaffen, omdat je het zo’n goed boek vindt. Dat vinden wij prima, natuurlijk.”