'Er ligt een bom onder ons levenswerk'

Publiek van de Zaterdag-Matinee en musici van de omroep zijn geschokt over de geplande opheffing van het Muziekcentrum van de Omroep per 2015.

Amsterdam 9-10-2010 Publiek tijdens de zaterdagmatinee van het Radio Filharmonisch Orkest Foto NRC H'Blad Maurice Boyer
Amsterdam 9-10-2010 Publiek tijdens de zaterdagmatinee van het Radio Filharmonisch Orkest Foto NRC H'Blad Maurice Boyer

Ze staan tegen de muur in de chique foyer met rood tapijt. Hij draagt een hip brilletje, zij een designers T-shirt. Het pilsje is al op, de pauze van de Zaterdagmatinee in het Amsterdamse Concertgebouw bijna voorbij. „We komen hier elke zaterdag voor uit Hoofddorp”, zegt Erik Martens (63), leraar Nederlands. Zijn vrouw Els Martens (60) is lerares in het basisonderwijs. „Je kunt van tevoren lekker shoppen en dan hier tot bezinning komen.”

Ze vinden het verschrikkelijk dat het Muziekcentrum van de Omroep (MCO), dat de concerten verzorgt, er over vijf jaar misschien niet meer is. „De Zaterdagmatinee is het enige aantrekkelijke en avontuurlijke programma dat ook betaalbaar is”, vindt Erik Martens. Ze gaan soms ook naar het Concertgebouworkest, maar kaarten daarvoor zijn duurder.

Het MCO is trots op zijn nationale en internationale reputatie. Het Radio Filharmonisch Orkest en de Radio Kamer Filharmonie brachten vorig jaar vijftien wereldpremières. Bijna alle concerten van het Metropole Orkest in 2009 bevatten premières. Toch staat in het concept-regeerakkoord van Mark Rutte, zelf begaafd pianist: „Het muziekcentrum voor de omroep wordt afgeschaft.”

In de muziekwereld heerst ontzetting. De directeur van het MCO, Anton Kok, zei vorige week in deze krant dat een regering die streeft naar minder overheids- en méér private ondersteuning eerst iets moet doen aan de belastingdruk. „Alles zomaar kaalslaan, is kapitaalvernietiging.”

De muzikanten zijn verbijsterd over de abrupte manier waarop over hun lot besloten is. „Het voelt alsof er een bom onder ons levenswerk wordt gelegd”, zegt klarinettiste Nanette Bakker (56) vlak voordat het concert begint. Ze werkt al zevenentwintig jaar bij het Radio Filharmonisch Orkest. „De ontkenning van het wezenlijke belang van levende kunst – ik vind het ongelooflijk pijnlijk.”

Dat belang – dat wil ze ook uitdragen. Niet alleen door op te treden, maar ook door op te leiden. Daarom schoolde Bakker zich via het MCO bij tot workshopleider. Nu werkt ze regelmatig met klassen en middelbare scholieren.

Maar het leven als orkestmuzikant beslaat meer dan de helft van haar leven, zegt ze. „Het is als met topsport. De muziek heeft voorrang op andere bezigheden.”

Henk de Vlieger is al vierendertig jaar slagwerker bij het MCO. „Wij worden nu gedwongen in de verdediging te gaan over wat ons nut is. Terwijl niemand zoiets vraagt over Ajax. Niet dat dát erg is, maar waarom worden wij zo apart gezet?”

Als reden wordt aangevoerd dat muziek en kunst „linkse hobby’s” zijn; liefhebberijen van elitegezelschappen die tromboneclubjes bezoeken, zoals Sietse Fritsma (PVV) in februari zei. Daar moest Jan Modaal bovendien voor betalen.

„Elitair?”, vraagt Matineebezoeker Erik Martens. „Kijk om je heen, het is hier juist laagdrempelig.” Hij is elke dag bezig met muziek. „Ik ben een zwaar geval,” zegt hij. Zijn passie was aanstekelijk, zegt zijn vrouw. „Hij nam me mee naar het concertgebouw, ik leerde hem duiken en schaatsen.”

Na de pauze wacht Erik en Els Martens een verrassing. De koperblazers van het Radio Filharmonisch Orkest hebben een speciaal stuk voorbereid. Het is de ‘Fanfare for the Common Man’ (fanfare voor de gewone man) van de Amerikaan Aaron Copland. „Dit is onze vorm van luidruchtig protest. Wij staken niet en gaan geen snelwegen blokkeren.”, zegt eerste violist Wouter den Hond.

Bij het MCO weten ze dat er iets moet veranderen. Ze waren al bezig met plannen voor toekomstige bezuinigingen. Verschillende omroepen – NTR, VPRO, VARA en AVRO – hebben laten weten dat zij zich inzetten voor het voortbestaan van het Muziekcentrum.

Net als de muzikanten zelf. „Zolang het besluit niet definitief is, sta ik er niet bij stil dat we er straks niet meer zijn. Tot die tijd blijf ik gewoon doorspelen”, aldus klarinettiste Nanette Bakker.