De koning van de bezielde soul

Necrologie

Als laatste overlevende uit het gouden tijdperk van de soul maakte zanger en predikant Solomon Burke verschillende comebacks.

SALOMON BURKE FOTO LEX VAN ROSSEN
SALOMON BURKE FOTO LEX VAN ROSSEN

„Soul is de muziek die in de harten van alle mensen leeft”, zei Solomon Burke vorige week nog. Hij was vol goede moed over de samenwerking met De Dijk die hem naar Nederland zou brengen voor een concert in Paradiso. De band was volgens Burke „minstens zo goed als de Rolling Stones.”

Het mocht niet meer zo zijn. Solomon Burke overleed zondagochtend bij aankomst op Schiphol in het vliegtuig dat hem naar de band van zanger Huub van der Lubbe bracht aan een hartaanval. Het geplande concert van De Dijk in Paradiso gaat morgen in overleg met de familie Burke in aangepaste vorm door. De band spreekt nu van een ‘viering’ van de soulzanger.

Soulgigant Solomon Burke was letterlijk in de wieg gelegd om gospelzanger te worden. Al voor zijn geboorte in 1940 stichtte zijn grootmoeder een kerk in zijn eer, Solomon’s Temple of God for All People, in zijn geboortestad Philadelphia, nadat ze in een visioen haar kleinzoon als predikant had gezien. Solomon maakte de belofte waar en werd al op negenjarige leeftijd ‘The wonder boy preacher’, nadat hij zijn eerste gospeldienst was voorgegaan. Op zijn twaalfde kreeg hij zijn eigen radioshow en werd hij de publiekstrekker van rondreizende kerkdiensten.

In 1954 schreef hij het kerstliedje Christmas presents from heaven voor zijn oma. Het werd een bescheiden hit en Burke zette zijn popcarrière voort op het Newyorkse Apollo-label, waar hij onder meer de rhythm & bluessong You can run (but you can’t hide) opnam, naar de lijfspreuk van bokser Joe Louis. Ondanks bescheiden succesjes raakte Burke gedesillusioneerd, omdat het platenlabel hem niet uitbetaalde en hij eind jaren vijftig al enkele kinderen te voeden had. Hij keerde terug naar Philadelphia, haalde een diploma als lijkbezorger en nam de leiding van het familiebedrijf: een begrafenisonderneming met rouwkapel.

Manager Babe Shivian haalde Burke over tot nieuwe plaatopnamen. In 1960 wandelde Burke het kantoor van Atlantic Records binnen; het begin van een vruchtbare periode van samenwerking met producer Jerry Wexler die hem country-getinte nummers als Just out of reach en Cry to me liet opnemen. Uit die periode stamt Burkes reputatie als een van de aartsvaders van de soul, met doorleefde versies van nummers die eerder alleen voor blanke artiesten geschikt werden geacht. Hij voegde er een uit de gospel stammende bezieling aan toe, ook in eigen songs als Everybody needs somebody to love dat later werd gecoverd door The Rolling Stones en The Blues Brothers.

Burke werd beroemd om zijn extatische live-optredens, die hij met rechtstreeks uit de kerk afkomstige ad-libs als “Are you with me tonight?” en “Everybody say yeah!” opluisterde. In 1964 werd hij uitgeroepen tot ‘King of Rock’n’Soul’, terwijl zijn groeiende praktijk als predikant hem het predikaat ‘The Bishop’ opleverde. Hij kreeg een reputatie als een flamboyant showman en entrepreneur, die in de pauze van zijn optredens ijswater en popcorn verkocht om zijn groeiende gezin te onderhouden. Door zijn steeds grotere lichaamsgewicht bracht hij latere concerten zittend op een troon, terwijl hij rozen aan de dames uitdeelde.

Als laatste overlevende uit het gouden tijdperk van de soul maakte Solomon Burke verschillende comebacks. In 2002 leverden Tom Waits, Elvis Costello en andere bewonderaars de songs voor het album Don’t Give Up On Me dat hem een Grammy opleverde. Eind vorig jaar nam hij het album Hold On Tight op met De Dijk. Hij ontdekte de kwaliteiten van die band tijdens een spontaan gezamenlijk concert in Amsterdam. Dit jaar verscheen ook het album Nothing’s Impossible met de legendarische soulproducer Willie Mitchell, die kort na de opname overleed. „God heeft gewild dat ik nog juist op tijd een album met Mitchell kon maken, net zoals Hij me met De Dijk in contact heeft gebracht”, zei Burke vorige week tegen deze krant, telefonisch vanuit zijn pastorie in Los Angeles. „Mijn hele leven staat in het teken van de soul. Niet alleen mijn muziek, maar alles wat ik zeg en doe is erop gericht om de zielen van mensen te beroeren.”

„Wanhoop nooit”, waren zijn laatste woorden in dat gesprek. En: „God bless you.” Solomon Burke werd 70 jaar en laat 21 kinderen, 90 kleinkinderen en 18 achterkleinkinderen na. Zijn lichaam wordt tussen woensdag en vrijdag naar Los Angeles teruggevlogen.