Leest, eer ge regeert

Eindelijk, er komt een kabinet. Vera de Lange vroeg wetenschappers en deskundigen in verschillende vakgebieden om leesadviezen voor de nieuwe regering. Welk boek moeten de nieuwe bewindslieden per se lezen voor enig begrip van het land?

Nederland, Rotterdam, 25 februari 2010 Ashok Bhalotra van Kuiper Architecten. Foto: Erik van der Burgt / Hollandse Hoogte

Ashok Bhalotra, architect: Italo Calvino, De onzichtbare steden. (Vertaling van Le città invisibili, 1972. Vertaling Atlas, 2003, 174 blz. €15,-)

‘In deze roman vertelt de Venetiaanse wereldreiziger Marco Polo aan de 13de-eeuwse, Mongoolse keizer Kublai Khan over zijn reis naar de verschillende steden in diens uitgestrekte rijk, zoals de stad van de dood en de stad van de liefde. Het zijn prachtige verhalen. Later blijkt dat hij nooit is weggeweest, die steden zijn allemaal in Venetië aanwezig. Het is een creatief, imaginair boek, en hopelijk biedt het de regeringsleiders inspiratie.

„De stad bestaat niet alleen maar uit huizen, ze is meer dan alleen materie. De stad is een plek waar dromen, geluk, verlangen, angsten en eenzaamheid samenkomen. Dit zijn moeilijk meetbare dingen. Maar de regering moet zich hier wel mee bezighouden, en niet alleen met cijfers en economie.

„Het probleem is dat de stad niet beschouwd wordt als een gemeenschap, een community, maar als een handelsartikel, een commodity. Daardoor hebben de projectontwikkelaars te veel invloed gekregen. Die macht moet ingeperkt worden en teruggebracht naar de overheid. De vrije markt is op dit punt te ver doorgevoerd en blijkt niet goed te werken.

„In de toekomst zal 70 procent van de wereldbevolking in steden wonen. We moeten ons daarom bij het inrichten van die steden niet alleen concentreren op de verbetering van de huisvesting en gezondheid, maar ook op voedsel, energie en water. We moeten integraal, holistisch en duurzaam leren denken.”

Geert Lovink, media-expert.Nicholas Carr: The Shallows. What the Internet Is Doing to Our Brains. Norton & Company, 276 blz. € 25,-

‘Als Nicholas Carr gelijk heeft, is het intensieve gebruik van internet een bedreiging voor kwalitatief hoogwaardig onderwijs. Door gehaast multitasking houden mensen zich steeds korter met iets bezig en is steeds minder ruimte voor diepgang en reflectie. Dit boek is een prachtig voorbeeld van netkritiek. Het roept op tot het inventariseren van de schaduwzijden van het internet.

„Internet is een prachtig medium. Het biedt een enorme verbreding van je horizon. En het biedt ongekende mogelijkheden om sociale netwerken op te bouwen. Dat is, zeker in tijden van crisis, handig, bijvoorbeeld bij het zoeken naar een baan.

„Internetverslaving is niet zo erg, je kunt je hiervoor laten behandelen bij de dokter. Ernstiger zijn volgens Carr de gevolgen op lange termijn voor de structuur van de hersenen, en hoe deze functioneren.

„Er liggen overal glasvezelkabels, Nederland is een intensief internetgebruiker. We moeten nu nadenken over het verstandig gebruik van al deze infrastructuur. Welke plaats geven we internet in het onderwijs? Het geconcentreerd lezen van lange, gecompliceerde teksten kan niet worden vervangen door even snel dingen opzoeken. Daarom is het van belang dat de kwaliteit van de lessen wordt verhoogd door kleinere klassen met intensieve begeleiding door docenten van hoog niveau. Leerlingen dienen zelfstandig te leren nadenken en een kritische houding aan te nemen.”

Miquel Ekkelenkamp, arts-microbioloog en schrijver . Ben Goldacre: Bad Science. (Fourth Estate HarperCollins 2009, 288 blz., € 12,-)

‘In dit boek legt wetenschapsjournalist en neurowetenschapper Goldacre uit wat de juiste manier is om medisch wetenschappelijk onderzoek te interpreteren. Hij maakt inzichtelijk hoe je charlatans kunt onderscheiden van serieuze wetenschappers. Veel van die charlatans hebben hem in de loop der tijd aangeklaagd voor zijn columns in The Guardian over zaken als slecht uitgevoerde medische onderzoeken, moderne kwakzalverij en trucs van farmaceuten.

„Ook wijst Goldacre op het gevaar van politici die kritiekloos conclusies van wetenschappelijk onderzoek overnemen. Met hun uitspraken en handelingen kunnen ze slecht onderzoek legitimeren. Zo publiceerde een Britse arts jaren geleden een slechte en frauduleuze studie waarin hij de bof/mazelen/rode hond-vaccinatie aanwees als oorzaak van autisme. Pas toen de toenmalige premier Tony Blair weigerde te vertellen of hij zijn zoontje liet inenten, gingen de Britten hier waarde aan hechten en kelderde het vaccinatiepercentage in sommige gebieden van bijna 100 naar nog geen 60 procent.

„Je mag, als regering of overheid, conclusies pas gebruiken als je begrijpt hoe ze tot stand zijn gekomen, wat er is onderzocht en hoe het is onderzocht. Of het nu gaat om de Mexicaanse griep, de voorspellingen van het CPB, of verkiezingspeilingen. Na het lezen van dit boek is het onmogelijk de pseudostatistiek van Maurice de Hond ooit nog serieus te nemen.”

Ybo Buruma, hoogleraar strafrecht.Jan Terpstra: Het veiligheidscomplex. Ontwikkelingen, strategieën en verantwoordelijkheden in de veiligheidszorg. Boom, 288 blz., € 25,-

‘Ik wilde de Bijbel of Das Kapital aanraden, maar dit boek is concreter. Het beschrijft helder de ontwikkelingen van criminaliteit en veiligheid in de afgelopen 25 jaar.

„Terpstra signaleert een eigenaardige spanning in het beleid van politie en justitie. Enerzijds streeft men naar lokaal maatwerk, oftewel het luisteren naar de burger. Anderzijds is er een neiging tot centralisatie om te voldoen aan de verwachting van een sterkere overheid.

„Burgers hebben heel hoge verwachtingen van politie en justitie en dat leidt onherroepelijk tot teleurstellingen. Om aan de verwachtingen te voldoen is de afgelopen jaren de politiecapaciteit toegenomen, maar daarvan blijkt uitvoerend personeel, ‘blauw’ en recherche, maar een klein deel te zijn. Het grootste deel zijn de pennelikkers en vergadertijgers.

„De afname van het vertrouwen leidt tot symboolmaatregelen en vergadergedoe. De instellingen raken verziekt door de bureaucratie. Men vergadert zich suf over de kloof tussen de rancune van de Wildersstemmer en de Marokkaanse vwo-scholier die geen baan krijgt.

„Het beloningssysteem zorgt ervoor dat iedereen wil doorstromen naar een managementbaan. Het echte uitvoerende werk wordt hierdoor overgelaten aan mensen die net beginnen. Deze mensen in de frontlinie moeten beter betaald worden.”

    • Vera de Lange