Crisis krijgt klein Doesburg niet gek

Doesburg doet er alles aan om de sociaal zwakkeren niet te laten opdraaien voor de crisis. „Een kwestie van creatief omgaan met beperkte middelen.”

Hoe denkt een kleine, linkse gemeente de bezuinigingen van een rechts kabinet op te vangen? In Doesburg is één ding zeker, zeggen de collegeleden in koor, de minder bedeelden zullen het niet merken in hun portemonnee. „We blijven investeren in schuldhulp. Dat is hier een basisvoorziening”, belooft SP-wethouder van sociale zaken Willem Bouman in de middeleeuwse raadszaal.

Doesburg telt van oudsher veel laagopgeleiden en de laatste tijd ook veel werklozen, weet D66-wethouder Frans Hofman van financiën. „De mensen die minder hebben zullen we niet méér belasten”, vertelt hij in zijn werkkamer in het oude stadhuis. Daar gruwelen ze van „de rampzalige plannen” van het kabinet in wording. Maar het college bestaande uit SP, D66 en de Stadspartij is wel druk bezig met anticiperen op de aangekondigde inkrimping van het Gemeentefonds.

„Een kwestie van creatief omgaan met beperkte middelen”, vertelt Hofman. „Ik mag het misschien niet hardop zeggen, maar ik zie het ook als een uitdaging”, zegt de wethouder (64) die lang als ingenieur werkzaam was in de plaatselijke blikindustrie. „Die fabriek hebben we moeten sluiten, net als vele andere hier.”

De gemeente Doesburg verwacht volgend jaar ruim een miljoen euro minder te ontvangen van de rijksoverheid. Nu krijgt ze ruim 11 miljoen uit het Gemeentefonds. De totale begroting schommelt rond de 27 miljoen. De afgelopen twaalf maanden is al twee keer zes ton bezuinigd. Wethouder Hofman: „Toen hebben we al het personeel bijeengeroepen en verteld hoe precair de situatie was. Iedereen mocht oplossingen aandragen, er kwamen wel tachtig ideeën binnen. Een idee was minder straten vegen. Dat gaan we wellicht ook uitvoeren.”

Zelf besloot Hofman lege schoolgebouwen te verkopen of te gebruiken voor bijvoorbeeld kinderopvang. En bij een volgende bezuinigingsronde kan de wethouder in uiterste nood „de subsidiekraan hier en daar een beetje dichtdraaien”. Dan zal wellicht de bibliotheek, nu goed voor drie ton per jaar, flink moeten inleveren. „Ik hoop niet dat het nodig is, maar wat moet moet.”

En hoe zit het met de spreekwoordelijke bureaucratie in een kleine gemeente, kan daar niet op bezuinigd worden? Doesburg telt zo’n honderd ambtenaren. De wethouder wijst deze suggestie van de hand. „Als je daarin gaat snijden, heb je straks een probleem. Want het Rijk gaat vast en zeker taken overdragen aan gemeenten – denk aan Jeugdzorg of de WAO – en dan kunnen wij al die ambtenaren nog wel eens hard nodig hebben. In plaats van dat ze thuis zitten – met ons wachtgeld.”

Doesburg ligt aan de voet van de Veluwe, in het zuidwestelijke deel van de Achterhoek, ingeklemd tussen de Hollandse en de Oude IJssel. In de Middeleeuwen was de Hanzestad een belangrijk economisch centrum, de laatste tijd zit zij ingeklemd tussen het groter groeiende Arnhem, Zutphen en Doetinchem. In de woorden van een VVD-raadslid: „We horen overal net niet bij.” Een vinexwijk, symbool voor groei, zal er niet snel komen in het vestingstadje dat in het Mosterd Museum een toeristische trekpleister heeft.

Doesburg telt een vrij stabiel aantal van een kleine 12.000 inwoners en is desondanks een zelfstandige gemeente. Was een herindeling en daarmee schaalvergroting in financieel opzicht niet veiliger geweest? „Dat is een groot misverstand”, zegt wethouder Hofman. „Wij weten precies wat er speelt in de stad, waar er redelijkerwijs wat te halen valt. En vergeet niet: wij houden met onze kleinschalige aanpak de grote projectontwikkelaars op afstand. Dat scheelt je klauwen met geld.”

Zijn collega Bouman denkt er net zo over. „Die fusies zijn allemaal bullshit. Ik ben juist erg trots op de korte lijnen. Als gemeente wil je niet te veel klussen krijgen, dat leidt af van de hoofdzaken”, vertelt de wethouder. Hij verwijt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten schaalvergroting ‘als noodzaak’ op de agenda te hebben gezet. Die streeft naar minimaal 50.000 inwoners.

Bouman: „Zo’n beleid werkt bureaucratie juist in de hand. Zeg nu zelf: waar vind je nog een stadhuis waar de mensen op loopafstand hun beklag kunnen doen over een stoep die los ligt? Hadden wij dan zo nodig met Zevenaar moeten fuseren? Er was niet eens een busverbinding toen dat speelde. Nee, wij kunnen prima onze eigen boontjes doppen.”

Natuurlijk zijn er bezuinigingen. Zo worden van de geplande 127 starterswoningen slechts 40 gebouwd, weet D66-wethouder Hofman. Afblazen is geen optie. „Je moet de mensen altijd wat te bieden hebben.” SP-collega Bouman: „Het belangrijkste is dat we niet in de kramp schieten.”