Yudhoyono toont zijn trots en blijft thuis

Indonesië staat pal achter zijn president die gisteren weigerde naar Nederland af te reizen. De relatie tussen de twee landen is even terug bij af.

6 okt. De president van Indonesië, Susilo Bambang Yudhoyono komt definitief niet naar Nederland. Geen ontmoeting met de koningin, geen ontmoeting met het kabinet, geen ontmoeting met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, geen ondertekening van een speciaal samenwerkingsverdrag. Gisteren werd in Den Haag nog gehoopt op enkele uren uitstel, maar het werd dus afstel. Het driedaagse staatsbezoek dat vanmorgen op paleis Noordeinde zou beginnen, gaat niet door.

De president van Indonesië, met 240 miljoen inwoners het grootste moslimland ter wereld, wenste niet onderweg te zijn naar een land waar op dat zelfde moment een rechtszaak diende over de eis hem te arresteren. Een president heeft zijn trots. En zeker een president die bij de voormalige kolonisator van zijn land op bezoek gaat.

Gistermiddag, terwijl de Molukse regering in ballingschap bij de Haagse rechtbank de arrestatie door Nederland van president Yudhoyono bepleitte, overhandigde in Brussel de Indonesische minister van Buitenlandse zaken een brief aan premier Balkenende waarin de president meldde dat hij definitief afzag van zijn komst.

Binnen een half uur volgde een communiqué van de Rijksvoorlichtingsdienst waarin stond dat het bezoek niet doorging. Gesprekken over een nieuwe datum zouden snel worden gestart, luidde het tweede deel van de boodschap. Bezwerende woorden om de schade zoveel mogelijk binnen de perken te houden.

Want schade is er. Een staatsbezoek dat nog geen 24 uur voor de officiële aanvang om politieke redenen wordt afgezegd is een unicum. Wat een bekroning van de volgens minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) „uitstekende bilaterale relatie” tussen Nederland en Indonesië had moeten worden, is voorlopig geëindigd in een forse deuk in de afgelopen jaren zorgvuldig opgebouwde relatie tussen beide landen.

Het staatsbezoek, tot gisteren in Indonesië een absoluut ‘non-issue’, ging opeens leven in de publieke opinie. De afzegging wordt gevierd als een nationale triomf. President Yudhoyono heeft de eer van het land gered door de voormalige kolonisator op zijn nummer te zetten. Oude sentimenten over het beladen verleden en Nederland dat Indonesië niet voor vol aanziet worden weer volop gehoord. „Als land dat een grote historische schuld heeft aan Indonesië, zou Nederland het zelfbewustzijn van Indonesië als natie moeten begrijpen en de soevereiniteit van Indonesië moeten respecteren”, zei Anas Urbaningrum, de voorzitter van de Democratische Partij van de president in lokale media.

Of zoals Bambang Harimurty, hoofdredacteur van het tijdschrift Tempo het verwoordt: „Indonesië is niet meer zo minderwaardig”. Hij wijst op het incident van twee weken geleden met de Indonesische ambassadeur in Den Haag, Junus Habibie. Die kreeg behalve PVV-leider Geert Wilders ook minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) over zich heen na zijn uitspraak dat PVV-stemmers „misschien wel last hebben van een angstpsychose”. Harimurty: „Dit is veelzeggend, gewoonlijk is het Nederland dat ervan wordt beschuldigd zich te mengen in Indonesische interne zaken.”

Overigens valt in Indonesië ook kritiek te horen op het besluit van de president het staatsbezoek op het allerlaatste moment af te zeggen. Het was toch van het begin af aan duidelijk dat de eis van de RMS geen schijn van kans maakte? Kortom waar was Yudyohono eigenlijk bang voor? „Dit kan uitgroeien tot een diplomatieke klucht die over de tong gaat in het wereldje van de internationale betrekkingen”, zegt parlementslid Teguh Juwarno van regeringspartij PAN in dagblad Kompas.

De vraag wordt dan ook gesteld of de rechtszaak werkelijk de aanleiding is voor de afzegging. Hoogleraar internationale betrekkingen Hariyadi Wirawan van Universitas Indonesia denkt dat Yudhoyono onder druk staat van orthodoxe islamitische organisaties om Nederland niet te bezoeken. Dit gezien de invloedrijke positie van anti-islampoliticus Geert Wilders. „De president is bang om het islamitische electoraat te verliezen”, zegt hij telefonisch. De RMS zou zo een dankbaar excuus zijn geweest om het bezoek af te zeggen, zonder de indruk te wekken dat Indonesië zich mengt in de Nederlandse politiek. In Den Haag ontkent ambassadeur Habibie deze uitleg. Wilders heeft er niets mee te maken, zegt hij.

Commentaar en persstemmen: pagina7