Werk Rembrandt ontdekt in Boijmans

Rembrandt van Rijn 'Tobias en zijn vrouw' (1659) olieverf op paneel 40,3 x 54. Bruikleen Stichting Willem van der Vorm 1972. Museum Boijmans Van Beuningen Rotterdam
Rembrandt van Rijn 'Tobias en zijn vrouw' (1659) olieverf op paneel 40,3 x 54. Bruikleen Stichting Willem van der Vorm 1972. Museum Boijmans Van Beuningen Rotterdam

Museum Boijmans Van Beuningen heeft er een Rembrandt bij. Tot nog toe werd gedacht dat het doek, Tobias en zijn vrouw, van een leerling van de 17de-eeuwse schilder was. De toeschrijving aan Rembrandt gebeurt op gezag van Ernst van de Wetering, de grote Rembrandt-deskundige. Opmerkelijk genoeg is de conservator oude kunst van het museum, Jeroen Giltaij, ook een Rembrandtkenner, niet overtuigd.

Van de Wetering presenteert zijn bevindingen in het gisteren verschenen vijfde deel van zijn Rembrandt Corpus. Giltaij: „Volgens Van de Wetering wijzen lichtval, compositie en perspectief op de hand van Rembrandt. Hij ziet bijvoorbeeld het licht dat door het raam schijnt op briljante wijze in de kamer terugkeren. Op papier zien die argumenten er stevig uit, maar ik zie het gewoon niet.”

Het schilderij uit 1659 lag jaren in het depot van het museum, nadat Giltaij het doek zelf langdurig onderzocht en het indeelde bij de school van Rembrandt. Giltaij houdt zijn bezwaren: „Het is merkwaardig dat het raam open staat terwijl de man bij een brandend haardvuur zit. Zo’n fout zou Rembrandt niet maken. De hand van Anna, de vrouw die zit te spinnen, is ongelukkig geschilderd. Dat kan Rembrandt beter.”

Het verschil van inzicht laat zien hoe complex het is om uit te maken wie een doek heeft geschilderd, zegt Giltaij. „Van de Wetering is uiteraard een autoriteit, en ik zou me bij zijn opvatting moeten neerleggen, maar dat kan ik niet. Ik blijf mijn twijfels houden.”

Van de Wetering ziet diverse gelijkenissen met de ets Petrus en Johannes genezen de kreupele van Rembrandt, uit 1659. Ook het specifieke gevoel voor detail is volgens hem te herleiden tot de techniek en stijl van Rembrandt, evenals de weergave van de figuren en de positie waarin deze zijn geplaatst.

De voorgenomen restauratie van het schilderij is inmiddels uitgesteld om het te kunnen tentoonstellen. Tobias en zijn vrouw is vanaf vrijdag een maand te zien in het museum.