Twee scenario’s voor het kabinet

Nederland krijgt een instabiel kabinet. Alle tekenen wijzen daarop. De zichtbare behoeven weinig uitleg: niet meer dan 76 zetels in de Tweede Kamer, waarvan 24 van gedoogpartner PVV – met een weerbarstig en dwars karakter als Hero Brinkman in de gelederen. En dan de moeizaam over de streep getrokken CDA’er Koppejan. Zijn doel, zei Koppejan gisteravond: „Wilders ontmaskeren.”

Dat belooft wat, want ook Wilders ontmaskert graag. Hij zal dat blijven doen, waardoor de voorspelling van ex-Kamerlid Ab Klink (CDA) uitkomt: kabinetsbesluiten zullen van Wilders voortdurend een CDA- en VVD-onwelgevallige uitleg krijgen. Ook de beledigingen zullen niet ophouden. Vorige week leverde een voorproefje: de Duitse premier Merkel gedraagt zich als een wegbereider van het nazisme, meende Wilders. Vraag is hoe lang premier Rutte dat soort acties kan blijven uitleggen.

De vraag is ook hoe Rutte teleurstellingen – en die komen er – zal uitleggen. Hij én Verhagen zijn akkoord gegaan met een nederlagenstrategie. Beloftes als 6 miljard bezuinigen op openbaar bestuur en 50 procent minder immigratie (Wilders belooft het), zijn niet reëel.

Wilders kan de schuld nog aan onwillige ambtenaren en IND’ers geven – leer hem die kennen. Maar VVD’ers en CDA’ers zijn gewend te discussiëren op basis van cijfers; retoriek en beeldvorming alleen kan ze niet redden. Zeker niet bij het zoeken naar aanvullende maatregelen om tegenvallers op de begroting op te vangen. Die zijn altijd onvermijdelijk, maar dit minderheidskabinet heeft geen gegarandeerde steun van gedoogpartner PVV om ze op te lossen. Voor extra bezuinigingen in bijvoorbeeld de zorg, heeft Wilders zijn handtekening niet gezet. Pijnlijk, want met de staatsfinanciën wilde Rutte zich bewijzen.