Scheiden is privilege rijken

Overspel is voor iedereen, scheiden is in Italië alleen voor welgestelden weggelegd, wil regisseur Soldini tonen in ‘Cosavogliodipiù’.

Regisseur Silvio Soldini van de film Cosavogliodipiù (2010) Foto: Cinemien
Regisseur Silvio Soldini van de film Cosavogliodipiù (2010) Foto: Cinemien

Coen van Zwol

Tien jaar geleden maakte de Italiaanse regisseur Silvio Soldini met Pane en tulipani (Brood en tulpen) een warme komedie over een overspelige vrouw. Moeder Rosalba beseft dat ze een meubelstuk is als haar man haar tijdens een bustrip in een wegrestaurant vergeet. Ze lift naar Venetië en vindt liefde bij een zwaarmoedige ober: overspel als zelfbevrijding.

Tien jaar later volgt Soldini niet minder welwillend, maar somber gestemd een andere overspelige vrouw. In Cosavogliodipiù (Wat wil ik nog meer) blijkt de affaire tussen secretaresse Anna en cateraar Domenico gedoemd. Dat weerspiegelt de sociaal-economische situatie, zegt Soldini.

Soldini ontwikkelde zich recentelijk tot een sober-realistisch chroniqueur van de bedreigde Italiaanse middenklasse: zijn vorige film was Giorni e nuvole (Dagen en wolken), waarin een stel ontdekt hoe wankel hun welvaart is. Het soort films dat Tarantino onlangs deed verzuchten dat de nieuwe Italiaanse cinema deprimerend is. „Ze gaan over jongens of meisjes die opgroeien, stellen die een crisis hebben of vakanties voor geestelijk gehandicapten.” Maar voor Soldini – die een film over geestelijk gehandicapten maakte – is het echte leven tonen geen gebrek aan ambitie, maar een plicht. Iemand moet een tegenwicht bieden aan het klatergoud waarmee Berlusconi Italië verblindt.

In Cosavogliodipiù laat Soldini zien dat iedereen overspel kan plegen, maar scheiden een privilege van de rijken is. Soldini: „Hadden Anna en Domenico geld gehad, dan had hun affaire een andere, gunstige wending genomen. Ik las onlangs over het schokkend hoge aantal Italiaanse mannen die na hun scheiding in hun auto woont. Alimentatie is onbetaalbaar, scheiding een luxe die weinigen zich kunnen veroorloven. Veel mensen hebben los-vaste baantjes zonder bestaanszekerheid.” Zoals cateraar Domenico. Hoe fel zijn passie voor secretaresse Anna ook oplaait, hij zit vast aan zijn vrouw en twee kinderen. Voor het overspelige paar zit er niks anders op dan uitzichtloos gerommel in smoezelige hotelkamers, om elkaar heen cirkelen, ruziën, sussen.

Liefde gesmoord in omstandigheden, aldus Soldini. De nieuwe economie van Italië heeft de huwelijksmoraal hersteld die de Kerk niet meer kan afdwingen. „De familie is allang niet meer heilig in Italië, je kan breken wanneer je wilt. Maar men blijft nu bij elkaar uit financiële noodzaak, niet om eer, plicht of schuld.”

Soldini kan het weten: zelf verliet hij zijn vrouw en kinderen. „Ik ben Domenico”, bevestigt de regisseur met een trieste glimlach, als ik zeg de indruk te hebben dat dit een heel persoonlijke film is. „Er zijn verschillende manieren om elkaar lief te hebben. Anna vindt bij haar man huiselijke liefde, vertrouwen en sereniteit. Bij Domenico vindt ze de passie die ze nog niet kende. Ik weet niet wat beter is, maar ik gun iedereen dat ze beide soorten liefde ervaren.”

Waarom dan niet op zijn Frans langdurig echtgenoot met minnaar combineren? Soldini, plots grimmig: „Stelt u een vraag? Nee, dit is een statement. Wel, dat getuigt van een mentaliteit die mij vreemd is.”