Politiek proces

‘Het keerpunt’. Dat was de kop van het Algemeen Indisch Dagblad van 30 december 1929. Een dag ervoor was de charismatische nationalist Soekarno (1901-1970) door de politie van Nederlands-Indië gearresteerd. Hij zou de inheemse bevolking tegen het koloniale bewind hebben opgehitst.

Het regime gooide Soekarno samen met enkele medestanders in een bedompte gevangeniscel in Bandoeng. Het was er geen pretje. „Ik houd van mooie kleren, lekker eten en van seks, en ik had geen verweer tegen de afzondering, de strengheid, de smerigheid, de duizenden kleine vernederingen van de laagste vorm van leven in de gevangenis”, zo vertelde Soekarno later over deze periode. Pas na driekwart jaar begon het grote strafproces dat moest aantonen dat Soekarno’s nationalistische beweging banden had met de verboden communistische partij, en dat hijzelf had aangezet tot haat.

Talloze uitspraken van Soekarno passeerden de revue, tientallen getuigen kwamen aan het woord. De nationalistische politicus was laaiend. Tegen alles en iedereen maakte hij duidelijk wat hij ervan vond: dit was geen normale rechtszaak, maar een politiek proces.

Op 1 december 1930 was het zover: de dag van de slotpleidooien. Soekarno hield een vlammende en indrukwekkende verdedigingsrede, getiteld Indonesië klaagt aan! In bloemrijke taal fulmineerde hij tegen het kapitalistisch imperialisme dat zijn land in de greep hield. Maar deze toestand zou volgens hem niet lang meer duren: „De Indonesische reus, die in diepe, ja dodelijke rust was verzonken, heeft zich opgericht en spant zijn krachten!”

Het proces bleek inderdaad een keerpunt. Soekarno werd veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf, maar hij was de morele winnaar: het Indonesische volk was door zijn rede geënthousiasmeerd en ging vierkant achter hem staan. Vijftien jaar later was ‘boeng Karno’ de eerste president van de onafhankelijke Republiek Indonesië.

Ook de bekendste charismatische nationalist van tegenwoordig vindt dat een ‘politiek proces’ tegen hem is aangespannen. In tegenstelling tot Soekarno gaat Geert Wilders niet zijn eigen verdediging voeren en hoefde hij niet driekwart jaar in een muffe cel op de aanvang van zijn proces te wachten. Maar de kans is wel groot dat ook deze ‘strijder voor de vrijheid van meningsuiting’ er als winnaar uit zal komen – zelfs als hij wordt veroordeeld.