Overal giftige rode modder

Een miljoen kubieke meter slijk met zware metalen overspoelde drie dorpen.

Vier mensen verdronken en 120 raakten gewond. De noodtoestand is afgekondigd.

Een dood konijn ligt in de rode modder bij het Hongaarse dorp Kolontár, waar maandag een dam om een reservoir waarin een aluminiumfabriek productieafval opslaat, doorbrak. Foto AP An animal lies dead in the toxic mud, which flooded the village of Kolontar, Hungary, Tuesday, Oct. 5, 2010. Monday's flooding was caused by the rupture of a red sludge reservoir at an alumina plant in western Hungary and has affected seven towns near Ajkai, 100 miles (160 kilometers) southwest of Budapest. The flood of toxic mud killed killed a yet unknown number of people, injured more than one hundred, with some people still missing. (AP Photo/Bela Szandelszky)
Een dood konijn ligt in de rode modder bij het Hongaarse dorp Kolontár, waar maandag een dam om een reservoir waarin een aluminiumfabriek productieafval opslaat, doorbrak. Foto AP An animal lies dead in the toxic mud, which flooded the village of Kolontar, Hungary, Tuesday, Oct. 5, 2010. Monday's flooding was caused by the rupture of a red sludge reservoir at an alumina plant in western Hungary and has affected seven towns near Ajkai, 100 miles (160 kilometers) southwest of Budapest. The flood of toxic mud killed killed a yet unknown number of people, injured more than one hundred, with some people still missing. (AP Photo/Bela Szandelszky) AP

Een golf giftige rode modder verspreidt zich over het westen van Hongarije en dreigt uit te groeien tot een regionale milieuramp. Maandagmiddag brak de dam om een reservoir waarin aluminiumfabriek Ajkai bij het dorp Kolontár productieafval opslaat. Ongeveer een miljoen kubieke meter slijk met zware metalen overspoelde drie dorpen tussen de grens met Oostenrijk en het Balatonmeer, en heeft er inmiddels zeker nog vier bereikt.

De golf kwam aanvankelijk op punten tot twee meter hoogte. Vier mensen verdronken en 120 raakten gewond. Zes mensen zijn nog altijd vermist. De regering kondigde gisteren de noodtoestand af in de getroffen provincie en in twee provincies waarnaar de rode modder zich dreigt te verspreiden.

Rampenteams gieten op meerdere plaatsen gips in de rivier Marcal, die door het gebied stroomt, om de giftige substantie te neutraliseren. Ook wordt extra water in de Marcal gelaten om het gifgehalte te verdunnen.

Tegelijk wordt geprobeerd te voorkomen dat de modder in de Donau komt en via die grote regionale transportader ook de hoofdstad Boedapest en de buurlanden Servië, Roemenie en Bulgarije bereikt. Zware regenval maakt dat moeilijk, maar minister van Binnenlandse zaken Sándor Pínter gaf de verwoede pogingen gisteravond een ‘goede kans’.

De bedrijfsleiding van MAL, het moederbedrijf van de aluminiumfabriek, benadrukte in een verklaring dat de rode modder volgens EU-normen geen gevaarlijk afval is. Het internationale Wereldnatuurfonds (WWF) vreest voor de effecten op lange termijn en schrijft in een persverklaring dat de modder, die inmiddels veertig vierkante kilometer heeft bedekt, „mogelijk licht radioactief materiaal” bevat en zeker zware metalen zoals lood en cadmium. Veel van de getroffenen hebben last van hun ogen en huidklachten.

De damwand brak na langdurige, ongebruikelijk zware regen. Premier Viktor Orbán zei tijdens een persconferentie dat de breuk mogelijk is veroorzaakt door menselijk falen. Milieuorganisaties spraken hun zorgen uit over structurele oorzaken en eisten onderzoek naar andere reservoirs, dichterbij de Donau.

„Veiligheidsplannen zijn niet afgestemd op de weersomstandigheden die extremer worden door klimaatverandering”, waarschuwt Balázs Tömöri van Greenpeace Hongarije.

Een vergelijkbaar scenario voltrok zich in februari 2000 toen de Baia Mare-fabriek in Roemenië grote hoeveelheden cyanide in de Tisa lekte, een rivier die van Roemenië door Hongarije stroomt en in Servië in de Donau uitkomt. Dat leidde tot grote vissterfte en hoge kosten voor de schoonmaak in meerdere landen. „Dit is in omvang vele malen groter”, zegt Tömöri stellig, „maar de stoffen zijn mogelijk minder schadelijk”.