Ooit liep het hier vol met dandy's

Was de man driehonderd jaar geleden avontuurlijker gekleed dan hij nu is?

Een tentoonstelling in het Amsterdams Historisch Museum zoekt het uit.

Replica van de 17de-eeuwse molensteenkraag. Foto AHM
Replica van de 17de-eeuwse molensteenkraag. Foto AHM

Na het mannenoverhemd met niet één, maar drie knoopjes aan de kraag, en na de jasjes met elleboogstukken duikt nu het colbert met een gekleurd knoopsgat in de revers op. Lef of laf? Waren mannen driehonderd jaar geleden modieuzer? De bezoeker van het Amsterdams Historisch Museum kan dat zelf beoordelen bij A’DAM, man en mode.

De expositie opent met het mannenpak in diverse verschijningen. Aan de muur hangt een levensgrote foto van Hilton Hotel-directeur Roberto Payer die de lof zingt van Italiaans maatwerk. Oud-burgemeester Job Cohen vertelt over zijn varkensleren trouwpak uit 1972. Ene Reinier, prototype corpsbal, licht zijn shabby dispuutoutfit toe. De geschiedenis van de zestiende-eeuwse molensteenkraag wordt uit de doeken gedaan en in een vitrine liggen de rijkelijk geborduurde voorpanden van een achttiende-eeuws pak: al het hedendaagse verbleekt erbij.

„We hebben de herengarderobe doorgespit en gekeken naar wat een lange traditie had en naar wat juist vernieuwend was. Dat hebben we naast elkaar gezet”, zegt conservator Annemarie den Dekker die A’DAM, man en mode samenstelde. „Het is een vervolg op de expositie Rijk Gekleed 1750-1914, waarin we in 2005 de damescollectie van het museum hebben onderzocht.”

Mannenmode leeft. Nederlandse ontwerpers beginnen steeds vaker een mannenlijn en mannen houden zich intensiever met mode bezig. Zoals de nieuwe directeur van het Amsterdams Historisch Museum, Paul Spies, die zich voor de tentoonstelling liet fotograferen in zo’n akelig modieuze harembroek met laag hangend kruis. „Spies”, zegt Den Dekker, „vindt de hedendaagse mannenmode maar laf.” Sterker nog, de tekst naast zijn foto meldt: „Hij is er van overtuigd dat de mannenmode vandaag de dag op een historisch dieptepunt is geraakt.”

Voor A’DAM, man en mode vroeg Annemarie den Dekker zes hedendaagse mannenmodeontwerpers om een outfit voor de vergaderende man anno 2010 te ontwerpen. De mannenoutfits staan toepasselijk in de authentieke regentenkamer met schilderijen waar vroeger, toen het museum nog burgerweeshuis was, het bestuur vergaderde. Ontwerper Ivo Mittelmeijer liet zich inspireren door de aktetas. Zijn jas heeft een handvat op de plek van de jaszak.

Het Amsterdamse duo Ontfront combineerde kleermakers- en straatinvloeden tot een fijngestreept pak met stoere, bruine ingezette stukken op de schouder. Het opvallendst aan een zomers pak van Sjaak Hullekes is het overhemd met gerafelde kraag.

„Als ik rondkijk, zie ik wel allemaal variaties op het traditionele pak”, zegt Annemarie den Dekker. Uitbundiger stukken waarin heden en verleden elkaar treffen zijn er ook op de tentoonstelling. Nathanya Zwart, in 2009 afgestudeerd aan het Amsterdam Fashion Institute, nam voor een met gouddraad en losse lussen gebreide trui een maliënkolder uit 1500 als uitgangspunt. Een van haar andere ontwerpen, met een moderne weergave van een molensteenkraag, pronkt buiten het museum in een vitrine. Binnen is te zien wat een monnikenwerk het was om een hagelwitte, meters stof vretende molensteenkraag te plooien.

Het museum wil een jong publiek trekken met foto’s van Arnhemse modestudenten, ‘interactie’ en tweets. Bezoekers ontvangen bij entree een pas en worden gefotografeerd, vullen een profiel in (mannen geven hun kledingstijl aan, vrouwen fantaseren over hun ideale man). Aan het eind van de tentoonstelling ziet de bezoeker zichzelf op een scherm met de conclusie: heb ik lef of ben ik laf?

Wat de uitkomst ook is, Annemarie den Dekker hoopt dat de tentoonstelling de Amsterdamse mannen inspireert. „Het kan, ooit liepen hier in de stad waanzinnige dandy’s rond.”

A’DAM, man en mode, te zien t/m 30 januari 2011 in het Amsterdams Historisch Museum