De PvdA verliest een grote mond

Fatima Elatik moet opstappen als voorzitter van het Amsterdamse stadsdeel Oost. Haar vertrek is een gevoelige tik voor de PvdA.

Amsterdam, 11-02-09. Fatima Elatik, wethouder stadsdeel Zeeburg. Foto Leo van Velzen NrcHb.
Amsterdam, 11-02-09. Fatima Elatik, wethouder stadsdeel Zeeburg. Foto Leo van Velzen NrcHb.

Fatima Elatik hield vorig jaar op een PvdA-verkiezingsbijeenkomst in Amsterdam een vurig pleidooi voor Ahmed Marcouch, die glunderend de complimenten in ontvangst nam. Het was een duet van twee politici van Marokkaanse komaf die in het integratiedebat de vooruitgeschoven post van de PvdA vormden: spraakmakend en welbespraakt, gelovig maar verlicht, lokaal met een nationale uitstraling, soms controversieel en altijd deel van het partijestablishment.

Ondanks de steunbetuigingen verloor Marcouch de slag om het leiderschap in Amsterdam Nieuw-West. Nu is Elatik ook verdwenen van het politieke toneel in Amsterdam, door het financiële debacle met het het Muziekmakerscentrum MuzyQ in Amsterdam Oost. Onder druk van de lokale PvdA-fractie trad ze gisteren af als voorzitter van stadsdeel Oost.

Het vertrek van Elatik is een gevoelige tik voor haar partij. In het debat met Wilders vertegenwoordigde zij de stem van de geïntegreerde moslim van PvdA-huize. Die stem is veel minder hoorbaar nu Elatik ambteloos burger is, Marcouch nog een onervaren Kamerlid is en Ahmed Aboutaleb als burgemeester van Rotterdam een minder politieke rol heeft.

De val van Elatik (37) betekent ook het voorlopige einde van een veelbelovende loopbaan. Begin jaren negentig viel Elatik op de tv op door een tirade over Marokkaanse hangjongeren in een discussieprogramma . „Een grote Amsterdamse mond met een hoofddoekje”, zei Elatik later over wat haar handelsmerk zou worden. Schelto Patijn, indertijd burgemeester van Amsterdam, haalde haar binnen bij de PvdA.

Elatik schopte het uiteindelijk tot ‘burgemeester’ van stadsdeel van Zeeburg en later Oost (140.000 inwoners). Bekendheid kreeg ze vooral nadat ze enig begrip toonde voor het afgelasten van het muziektheaterstuk Aïsja en de vrouwen van Medina, na kritiek van moslims. Theo van Gogh nam haar daarna geregeld op de korrel wegens censuur.

In haar optreden heeft Elatik altijd iets ongrijpbaars gehad. Ze bidt vijf keer per dag. Ze sloot als huwelijksambtenaar enkele jaren geleden het homohuwelijk van een collega-wethouder. Ze „lag dubbel” toen Geert Wilders de Koran met de Donald Duck vergeleek, maar bestreed de hem vaak fel. In haar beoordeling van het strafproces tegen Wilders was ze dubbelzinnig. „Ik zou echt willen dat hij een tik op de vingers krijgt van de rechter”, zei ze. Maar ze wilde niet dat hij in de cel zou komen.

Als bestuurder maakte zij vooral werk van het onderwijs. Met goede scholen moesten migrantenkinderen zich omhoog werken op de maatschappelijke ladder.

In hoeverre ze slaagde in haar opdracht, is lastig na te gaan. Haar pogingen werden in de publiciteit in elk geval overwoekerd door rellen. Zo kostte de boot waarmee het bestuur van Oost meevoer in de vlootschouw van Sail Amsterdam 2010 enkele tienduizenden euro aan huur. Klein bier in vergelijking met de 1,5 miljoen euro die Oost jaarlijks kwijt is aan MuzyQ door een onverwacht ruime garantstelling. De financiële Bermudadriehoek van MuzyQ was een erfenis van haar voorgangers. Maar de achteloze en in de ogen van veel raadsleden hooghartige wijze waarop ze de erfenis afhandelde, werd Elatik fataal.