Het zoveelste uur van de waarheid

CDA-dissidenten Koppejan en Ferrier zijn cruciaal voor een stabiel kabinet.

Schikken zij zich vandaag naar het CDA-congres en gedogen ze het akkoord?

Het zoveelste uur van de waarheid is aangebroken, voor het CDA en het beoogde kabinet Rutte-Verhagen. De CDA-fractie heeft sinds zaterdag de formeel overbodige, maar informeel essentiële toestemming van het CDA-congres om met VVD en PVV samen te gaan werken. Maar de twee CDA-Kamerleden die samenwerking met de PVV om principiële redenen afwijzen, moeten nog een definitief besluit nemen.

Dat zullen ze vandaag doen tijdens het beslissende beraad van de CDA-fractie. Een van hen, Kathleen Ferrier, wees tijdens het congres die samenwerking zo categorisch af, dat nu ja zeggen nauwelijks nog geloofwaardig is. De ander, Ad Koppejan, heeft wat meer ruimte gelaten om zich te laten ompraten. Maar hij zei ook dat hij zich gesteund voelde door de grote minderheid die het met hem eens bleek. Een voor het CDA abnormaal grote minderheid van 32 procent (1.274) stemde zaterdag tegen die samenwerking.

Als een van beiden nee zegt en zijn of haar Kamerzetel niet opgeeft, dan is deze regeringscombinatie haar meerderheid in de Tweede Kamer kwijt. Maar dat betekent niet per definitie het einde van een kabinet Rutte-Verhagen. CDA-leider Maxime Verhagen kan in dat geval samen met VVD-leider Rutte en PVV-leider Wilders gedoogsteun zoeken bij de twee orthodox-christelijke SGP-Kamerleden. De mondelinge overeenstemming die nu al bestaat kan worden geformaliseerd.

CDA-fractieleider Maxime Verhagen liet gisteren in de media weten dat er binnen de fractie geen dissidenten meer zouden zijn, maar Ferrier en Koppejan gingen daar beiden niet op in.

De twee CDA’ers kunnen vandaag ook voor een tussenvorm kiezen, waarin zij onderdelen van het akkoord – en die zullen over het immigratiebeleid gaan – niet steunen. Dan gedogen ze de regeringssamenwerking, maar behouden ze zich het recht voor in de Kamer een afwijkende mening te verkondigen. Klinkt als een bekende constructie. Ook in dat geval kunnen Verhagen, Rutte en Wilders terugvallen op de steun van de SGP-fractie.

Toch is permanente steun van de CDA-fractie in het geheel niet zeker, zelfs niet als Ferrier en Koppejan vandaag wel ja zeggen.

Want wie vervangt de CDA-Kamerleden die naar het kabinet vertrekken? De partij moet daarvoor netjes de kieslijst afwerken: Jan Peter Balkenende (eerste op de lijst), Jack de Vries (14) maar ook Ab Klink (4) moet officieel een zetel aangeboden krijgen. Die laatste trok zich in september terug uit de CDA-fractie omdat hij tegen een samenwerking is met de PVV. Demissionair minister van Justitie Hirsch Ballin zei gisteren al dat bekende tegenstanders van de PVV als Ab Klink en Jan Schinkelshoek zich vrij moesten voelen om als vertegenwoordigers van het minderheidsstandpunt een zetel in te nemen.

Rutte, Verhagen en Wilders hebben maar twee SGP’ers om op terug te vallen, dus als Ferrier en Koppejan vandaag nee zeggen of slechts delen van het akkoord steunen, dan kan een zetel voor Klink of Schinkelshoek een groot risico voor de regeringscoalitie vormen.

Rutte en Wilders kunnen zich afvragen wat ze in tijden van uitzonderlijke bezuinigingen eigenlijk te zoeken hebben bij zo’n instabiele partner. En Maxime Verhagen zal nog vaak over zijn schouder moeten kijken of zijn partij hem nog volgt.