ECB koopt fors meer staatsleningen in eurozone op

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft vorige week haar aankopen van staatsobligaties onverwacht drastisch uitgebreid. De aankopen onderstrepen het gevoel op de financiële markten dat de wereldwijde economische problemen nog niet voorbij zijn en in sommige opzichten weer lijken te verergeren. In Japan verlaagde de centrale bank bijvoorbeeld onverwachts de rente tot vrijwel nul procent.

De ECB kocht voor 1,39 miljard euro aan staatsobligaties in de eurozone. De afgelopen twee maanden kocht de ECB wekelijks hoogstens voor enkele honderden miljoenen aan staatsleningen. Vorige week kocht de centrale bank bijvoorbeeld voor 134 miljoen euro staatsobligaties van eurolanden.

Het opkopen van leningen begon in mei als gevolg van de crisis van euroland Griekenland. De handel in Grieks staatspapier lag vrijwel stil en ook andere landen met grote economische en financiële problemen – met name Ierland, Portugal en Spanje – zagen de handel in staatsleningen sterk afnemen. Het programma van de ECB moet landen helpen de handel op gang te houden. Minder handel en minder vraag kunnen ertoe leiden dat landen problemen krijgen met het verkopen van obligaties waardoor zij minder geld binnenkrijgen om de overheidsuitgaven te financieren. De ECB maakt niet bekend van welke landen zij leningen koopt, maar aangenomen wordt dat het vooral gaat om Griekenland, Spanje, Portugal en Ierland.

In de eurozone zijn de ogen nu gericht op Portugal en Ierland, twee landen die grote economische problemen hebben. Vanmorgen zei kredietbeoordelaar Moody’s dat de beoordeling van Ierland wellicht opnieuw wordt verlaagd. Reden hiervoor zijn de hoge kosten die het land moet maken om de problemen in de bancaire sector op te ruimen en de hogere kosten voor leningen op de internationale geldmarkt. Moody’s verlaagde de kredietwaardigheid van Ierland in juli en heeft het land nu staan op Aa2. Andere beoordelaars, Fitch en Standard & Poor’s, verlaagden de kredietwaardigheid van Ierland vorige maand al. Als een land een lagere kredietbeoordeling krijgt, moet het meer rente betalen op staatsleningen.

Er was nog meer slecht nieuws voor de eurozone. Het Europees statistisch bureau Eurostat maakte vanmorgen bekend dat de detailhandelverkoop in de zestien landen van de eurozone in augustus onverwachts is gedaald met 0,4 procent. Analisten hadden een stijging verwacht van 0,2 procent. De daling laat zien dat het consumentenvertrouwen in de eurozone kwetsbaar blijft, hoewel de economische groei in de zone als geheel aantrekt. Economen waarschuwen dat de economische groei alleen duurzaam kan doorzetten als consumenten meer gaan uitgeven.

Ook in Azië zijn de economische problemen nog altijd niet voorbij.

De Japanse rente staat sinds vandaag tussen de 0 en 0,1 procent. De laatste keer dat de centrale bank in Tokio de rente verlaagde, was in december 2008 toen de rente op 0,1 procent werd gezet.

De renteverlaging is een poging de vaart in het economisch herstel te houden. Japan, dat al enkele decennia economisch in de problemen zit, heeft veel last van de sterke yen. De economie groeit nog wel, maar het tempo neemt af en indicatoren voorspellen een vertraging van de export en industriële productie.

De Japanners gaan ook kijken of ze een eigen programma van 60 miljard dollar (43,5 miljard euro) kunnen instellen om onder meer overheidsobligaties en bedrijfsleningen op te kopen.

Een positiever bericht kwam van Standard & Poor’s over Portugal. De kredietbeoordelaar stelde dat Portugal het de komende twee jaar erg moeilijk krijgt en dat de economie niet of nauwelijks zal groeien. Desondanks verwacht S&P dat Portugal zijn schulden gewoon zal kunnen blijven betalen.