Alles tot in de puntjes geregeld

Het staatsbezoek van de Indonesische president was al jaren gepland. Op het laatste moment lijkt het alsnog mis te gaan.

Niemand had verwacht dat het nog mis kon gaan met het staatsbezoek van de Indonesische president aan Nederland dat morgenochtend officieel zou beginnen. Verschillende gevoeligheden leken de afgelopen tijd onschadelijk gemaakt. Tot gistermiddag. Toen meldde de Indonesische ambassadeur in Den Haag Habibie zich bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het bezoek van president Yudhoyono kon onmogelijk doorgaan als het door de Molukse regering in ballingschap aangespannen kort geding tegen de Nederlandse staat om de president te arresteren vanmiddag zou doorgaan.

Vanmorgen vroeg was het president Yudhoyono zelf die in Jakarta de daad bij het woord voegde. Direct betrokkenen in Den Haag hoopten toen nog altijd dat de zaak met een sisser zou aflopen. Daarvoor waren alle ogen gericht op de Haagse rechtbank. Als de rechter vanmiddag direct de eis van de Molukse regering in ballingschap niet ontvankelijk zou verklaren, was het probleem weggenomen.

Dat zou voor alle partijen de beste oplossing zijn. Het staatsbezoek een paar dagen uitstellen is vanwege alle agendaverplichtingen onmogelijk.

Er zou dan een geheel nieuwe datum moeten worden afgesproken.

Vervolg President stelt bezoek uit: pagina 3

Yudhoyono eiste negeren van gerechtelijk vonnis

Maar dan dienen zich weer andere complicaties aan. Een van de grote voordelen van het staatsbezoek op dit moment was dat Yudhoyono nog ontvangen zou worden door het oude kabinet en niet door een eventueel kabinet dat regeert met gedoogsteun van de in Indonesië omstreden Geert Wilders.

De kans dat de rechter de eis van de regering in ballingschap tegen de Nederlandse staat niet ontvankelijk zou verklaren werd vanmiddag nog vrij groot geacht. De ambassadeur eiste een formele verklaring van Den Haag dat een eventueel vonnis van de rechtbank niet ten uitvoer zou worden gebracht. Een onmogelijke eis werd de ambassadeur met een verwijzing naar de trias politica te verstaan gegeven. Voor alle zekerheid werd gisteravond ook minister Hirsch Ballin geconsulteerd.

Twee weken geleden leidde het staatsbezoek ook al tot ophef na uitlatingen van ambassadeur Habibie. Hij zei toen dat president Yudhoyono zeker niet naar Nederland was gekomen als er een kabinet met volwaardige steun van de PVV had gezeten. De nu afgesproken gedoogsteun maakt het anders.

Maar het ging dus wel mis door een andere, de laatste tijd vooral smeulende zaak: de Zuid-Molukse Republiek (RMS), een organisatie die onafhankelijkheid nastreeft van de zuidelijke Molukken. De regering in ballingsschap, inmiddels niet veel meer dan een weinig actieve actiegroep, spande een kort geding aan om te eisen dat Yudhoyono in Nederland wordt opgesloten wegens mensenrechtenschendingen tegen RMS-sympathisanten in Indonesië. Een slimme publiciteitsstunt. Maar voor Yudhoyono genoeg reden om het bezoek voorlopig af te zeggen. Hoe kon dit gebeuren?

Ten eerste reageert de Indonesische regering op niets zo gevoelig als afscheidingsbewegingen. Terwijl de RMS op de Molukken zelf weinig meer is dan een beperkte groep mannen die elk jaar de RMS-vlag hijst, beschouwt de regering de beweging als een serieuze bedreiging van de staat. Vreedzame demonstranten krijgen straffen van tien tot vijftien jaar en worden bij arrestatie door de politie gemarteld om informatie over medestanders los te krijgen.

Daarbij staat Yudhoyono bekend als een gevoelig man die persoonlijke beledigingen zeer zwaar opvat. Zo ontstak hij eens in woede tegen een ambtenaar die in slaap viel tijdens een van zijn toespraken.

In Jakarta wordt gespeculeerd dat Indonesische diplomaten aanvankelijk zouden hebben geprobeerd de rechtszaak te laten uitstellen.