Waarom graven Duitsers kuilen op het strand?

Waarom graven Duitsers kuilen op het strand? Dat wil Hans Peter Oskam uit Delft graag weten.

Maar is het wel typisch Duits om kuilen te graven, vraagt Paul Sars zich af. Hij is hoogleraar Duitse taal en cultuur aan de Radboud Universiteit. „Veel (West-)Nederlanders kennen Duitsers alleen maar als strandtoeristen. Als er dan één een kuil graaft, is dat al gauw typisch. Zeker gezien ’40-’45. De Duitsers hebben toen heel wat afgegraven aan de kust.”

Volgens de Reddingsbrigade Nederland bestaan er geen cijfers over kuilengravers. Toch zeggen strandwachten dat het vooral Duitsers zijn die dat doen. „Ze bouwen zelfs hele forten en tunnels”, zegt strandwacht Arnold Buma. Hij werkt bij de Stichting Strandexploitatie Walcheren. „Ik schat dat 80 procent van de kuilen van Duitsers is.” Ook Erik Vis, van de Schoorlse Reddingsbrigade, ziet het. „Nederlanders bouwen zandkastelen, Duitsers graven kuilen.”

Dan nu: waarom graven zij die kuilen? Verschillende verklaringen doen de ronde, maar onderzoek naar dit fenomeen is er waarschijnlijk nooit gedaan. Kenners die we opbellen – bij het Goethe Instituut, de Duitse ambassade, Instituut Clingendael, het Duitsland Instituut, een hoogleraar en een universitair docent – kennen zo’n onderzoek in elk geval niet.

Degene met de meest betrouwbare verklaring is Dik Linthout. Zowel het Instituut Clingendael als het Duitsland Instituut halen zijn boek Onbekende Buren (2000) aan. Linthout, in 2008 overleden, schrijft dat de kuil te danken is aan de eerste Duitse strandstoel. Die werd in 1877 ontworpen door de keizerlijke hofstoelenmaker Wilhelm Bartelmann. Tot die tijd waren badhokjes gebruikelijk, die door paarden op het strand getrokken werden. Om de stoel tegen het water te beschermen en zelf uit de wind te blijven, groef de badgast een kuil, een strandburg of sandburg genoemd.

Duitsers zijn traditioneel strandburgen blijven graven voor de strandstoelen, die ze in Duitsland kunnen huren voor de duur van hun vakantie. Volgens de Duitse kunsthistoricus Harald Kimpel kan de Duitser met een strandburg afstand houden en net als thuis over de ‘muur’ een praatje maken met de buren, verdrijft hij de verveling door te graven en kan hij toegeven aan zijn arbeidsethos. Wind, golven en jaloerse buren zorgen ervoor dat hij voortdurend aan het werk moet blijven.

In Nederland huur je geen stoel voor je hele vakantie. Anders had de strandburg typisch Nederlands kunnen zijn, zegt Linthout. Want de strandburg is eigenlijk een soort dijk.

Marleen Luijt