Correa bevrijd na belegering door muitende politie

Twaalf uur lang werd de president van Ecuador gisteren omsingeld door woedende agenten. De vrees voor een staatsgreep hoort bij de politiek in de Latijns-Amerikaanse regio.

Ecuadorean President Rafael Correa speaks during a news conference inside the Carondolet Palace after army soldiers rescued him from the hands of striking police in Quito September 30, 2010. Army troops stormed a hospital in Quito late on Thursday and rescued Correa, who had been trapped inside and surrounded by renegade police protesting against government austerity measures. REUTERS/Guillermo Granja (ECUADOR - Tags: POLITICS CIVIL UNREST MILITARY IMAGES OF THE DAY)
Ecuadorean President Rafael Correa speaks during a news conference inside the Carondolet Palace after army soldiers rescued him from the hands of striking police in Quito September 30, 2010. Army troops stormed a hospital in Quito late on Thursday and rescued Correa, who had been trapped inside and surrounded by renegade police protesting against government austerity measures. REUTERS/Guillermo Granja (ECUADOR - Tags: POLITICS CIVIL UNREST MILITARY IMAGES OF THE DAY) REUTERS

Het was de meest trieste dag van zijn leven geweest, sprak de Ecuadoraanse president Rafael Correa gisteravond laat tot zijn aanhangers. Veilig op het balkon van zijn presidentieel paleis in Quito, net door loyale veiligheidstroepen bevrijd uit het ziekenhuis waar muitende politieagenten hem twaalf uur lang hadden belegerd.

De linkse president (47) sprak van een georkestreerde coup van de oppositie. En hij beschuldigde de rechtse ex-president Lucio Gutiérrez (2003-2005) van het aanstichten van rellen.

Onverwachts was gisterochtend onrust in Ecuador uitgebroken toen honderden politieagenten en militairen in opstand kwamen. Ze protesteerden tegen een nieuwe wet die woensdag was aangenomen om de bonussen voor ambtenaren te beperken. Leger en politie krijgen, als de wet eenmaal van kracht wordt, niet langer bij iedere promotie een medaille en een bonus, en periodieke bonussen worden niet langer om de vijf jaar, maar om de zeven jaar uitgekeerd.

In de hoofdstad Quito, de grote stad Guayaquil en andere plaatsen bezetten woedende agenten kazernes, ook wierpen ze wegversperringen op met brandende autobanden. Toen Correa de stakers bij een kazerne in de hoofdstad wilde toespreken werd hij bekogeld met water en traangasgranaten.

Voor de televisiecamera’s trok de president woest zijn das en shirt los en riep dat ze hem maar moesten doden, als ze dapper genoeg waren. Een van de traangasgranaten ontplofte bij zijn gezicht en de verblinde president – vorige week geopereerd aan een slechte knie – moest met wandelstok en gasmasker door lijfwachten uit het gedrang worden geleid.

Correa en zijn vrouw, de Belgische Anne Malherbe die hij leerde kennen tijdens zijn studie economie aan de Universiteit van Leuven, werden in allerijl naar een ziekenhuis gebracht. Rebellerende agenten omsingelden het gebouw. Correa, bekend om zijn temperament, riep dat hij het ziekenhuis alleen als president of als lijk zou verlaten.

De regering riep voor vijf dagen de staat van beleg uit. Protesterende militairen van de luchtmacht hadden het vliegveld in de hoofdstad bestormd en boze politieagenten waren het parlement binnengedrongen.

Later op de dag trokken aanhangers van Correa naar het ziekenhuis om hem te bevrijden. Hoewel de hoogste generaal van het land, Ernesto Gonzalez, snel verklaarde dat de strijdkrachten achter de president stonden, weigerde Correa een bevrijding door het leger uit vrees voor bloedvergieten.

Uiteindelijk kwam het ’s avonds tot een vuurgevecht van ruim een half uur tussen rebellerende politieagenten en gezagsgetrouwe militairen. Correa werd het hospitaal uit gesmokkeld in een rolstoel en met hoge snelheid in een terreinwagen naar het presidentiële paleis gebracht.

In Latijns-Amerika kreeg de linkse president, een bondgenoot van de Boliviaanse president Evo Morales en de Venezolaanse president Hugo Chávez, van alle kanten steun toegezegd. Chávez reageerde dramatisch en twitterde dat Correa zou worden afgezet: „Word wakker… lang leve Correa.” Buurlanden Colombia en Peru sloten uit solidariteit met de president tijdelijk hun grenzen.

In de regio ligt de coup van vorig jaar tegen de Hondurese president Manuel Zelaya nog vers in het geheugen. Zelaya, net als Correa een bondgenoot van Chávez, moest wijken omdat de Hondurese politieke elite en de strijdkrachten niet waren gediend van zijn socialistische plannen.

Een dag na de chaos lijkt in Ecuador eerder sprake te zijn geweest van een spontaan protest dat escaleerde in wilde schietpartijen, meer een arbeidsconflict dan een ideologisch geschil. Zeker drie mensen, twee agenten en een militair, werden gedood, er zijn tientallen gewonden gevallen. Volgens lokale media zijn in Quito zeker twee banken en enkele supermarkten geplunderd.

Maar Correa’s vrees voor een staatsgreep is niet vreemd. Voordat hij eind 2006 met overweldigende steun tot president werd gekozen, kende Ecuador tien jaar van politieke onrust. Drie presidenten, onder wie Lucio Gutiérrez die door Correa gisteren als schuldige werd aangewezen, moesten aftreden.

Begin dit jaar kwam Correa in conflict met de inheemse gemeenschap. De indianen steunden aanvankelijk zijn socialistische project. Maar nadat Correa uitbreiding van de mijnbouw goedkeurde, vreesden indianen dat dit ten koste zou gaan van de natuur. Studenten en linkse activisten, sympathisanten van Correa, sloten zich bij de felle protesten van de indianen aan.

Drie jaar geleden begon Correa met ingrijpende sociale en economische hervormingen, met meer rechten voor de arme, inheemse bevolking. Zijn zogenoemde socialisme van de 21ste eeuw heeft het land verdeeld. Ook binnen zijn eigen partij, de Alianza PAIS, was de nieuwe bonussenwet die tot de treurigste dag uit zijn leven heeft geleid, omstreden.

Fotoserie over Ecuador op nrc.nl/buitenland