Vrij en onverantwoordelijk

Tony Curtis was een ster in lichte films als ‘Some like it hot’. Decennialang leidde hij een losbandig leven.

Een Oscar kreeg hij nooit, en dat stak Tony Curtis wel een beetje. Hij was toch een grote filmster en hij had zoveel goede rollen gehad. Maar eens een mooie jongen, altijd een mooie jongen.

Want zo kwam Tony Curtis, die vandaag op 85-jarige leeftijd overleed, naar Hollywood. Meer op zijn uiterlijk dan op talent gescout: soepel lijf, dromerige ogen, sterke kaaklijn, parelende lach. Even die Joodse naam – hij werd geboren als Bernard Schwartz –veranderen en hij kon beginnen.

Na zijn eerste, wilde jaren als knappe jongen zocht Curtis in de jaren vijftig naar rollen die status gaven. The Apartment waarin iemands flat als liefdesnest dienstdoet, gebaseerd op een arrangement dat hij trof met een vriend. Maar hij kreeg de rol niet: regisseur Billy Wilder vond hem te knap. Voor de rol van racist in The Defiant Ones (1958) ging Curtis daarom met een valse neus op auditie. Die rol kreeg hij wel, én zijn enige nominatie voor een Oscar. Een andere rol die hem de lof van critici bezorgde, was die van moordenaar Albert DeSalvo in The Boston Strangler (1968).

Maar zijn specialiteiten bleven toch avonturenfilms en lichte komedies, zoals Some Like It Hot (1959) of Sex And The Single Girl (1964) – recent onthulde Curtis nog dat hij tijdens de opnames van die eerste film Marilyn Monroe zwanger had gemaakt. Dat zou zijn geëindigd in een miskraam.

Toen hij in 1949 zijn debuut maakte in The Lady Gambles mocht hij als bellboy van een hotel een brief overhandigen aan Barbara Stanwyck. Met één zinnetje: „It looks like it followed you halfway across the country.” In zijn autobiografie schreef Curtis hoe hij nerveus repeteerde, eindeloos dat zinnetje prevelde. Klemtoon, intonatie, welke lading moest hij het geven? Tot regisseur Michael Gordon naast hem opdook, en zei: „Alles wat je wilt is een fooi.” Het ging in één keer goed.

Dat was de no-nonsensestijl van het oude Hollywood, waar Curtis het leven leidde dat een jonge ster geacht wordt te leven: feesten, affaires. Als Hollywoodster, zo meende hij, moest je liefst affaires hebben met al je tegenspelers. Meer dan acteren ging het aanvankelijk om geld, glamour en vrouwen.

Vervolg Alimentatielast van zes huwelijken: pagina 9

Acteren leerde Curtis al doende

Het imago van losbol en playboy raakte hij niet meer kwijt.

Eigenlijk arriveerde Curtis ook net iets te vroeg in Hollywood om helemaal voor vol te worden aangezien. Medio jaren vijftig bestormden Marlon Brando, James Dean en Montgomery Clift Hollywood: rebelse, gekwelde method-actors. Curtis kon niet echt aanhaken: met dertig jaar was hij al het ‘Oude Hollywood’. En dat bleef hij: vooral een ster. Voor de Method – de acteerschool die stelt dat je voor een rol diepe gevoelens en angsten moet aanboren – voelde Curtis vooral dédain. In wezen is dat niet meer dan het imiteren van Marlon Brando’s nadrukkelijke stijl, diens ‘persoonlijke gekte’, vond hij. Goed acteren valt juist niet op.

Tony Curtis kende als Bernie Schwartz een harde jeugd in de straten van New York. Zijn ouders waren recente geïmmigreerde Hongaarse joden, hij groeide op in een achterkamer van zijn vaders naaiatelier, die hij deelde met zijn ouders en zijn broers – tot zijn zesde sprak hij alleen Hongaars.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende Curtis bij de marine. Terug in New York werd hij aangenomen bij de invloedrijke Dramatic Workshop, maar al weggekaapt door een scout van Universal Pictures voordat hij goed en wel begon. Acteren leerde hij al doende.

Op televisie maakte hij begin jaren zeventig furore met Roger Moore in The Persuaders, in Nederland op televisie als ‘De Versieders’. Maar in de jaren zeventig gleed hij af. Zuchtend onder de alimentatielast van zes huwelijken nam hij elke rol aan die goed betaalde en draaide op de automatische piloot. Vanaf begin jaren tachtig verlegde zijn aandacht zich naar schilderen: zijn niet onverdienstelijke surrealistische doeken brachten ook geld op.

Tony Curtis, sinds 2006 in een rolstoel na een bijna fatale longontsteking, stierf vannacht in zijn slaap. Dat maakte zijn dochter Jamie Lee Curtis, geboren uit zijn eerste huwelijk met Janet Leigh, vanochtend bekend.