Voegen, opstappen of met de groep Verhagen verder

De CDA’ers Ferrier en Koppejan hebben bezwaar tegen samenwerken met de PVV. Na het congres beslissen zij en de fractie definitief. Wat kan er gebeuren? Vijf scenario’s.

Unaniem

De twee voegen zich alsnog naar de meerderheid in de fractie. Als de partijleden in Arnhem in overweldigende meerderheid voor het regeer- en gedoogakkoord stemmen, zouden de dissidenten hiertoe kunnen besluiten. Want wie vertegenwoordigen zij nog bij een Noord-Koreaanse uitslag? Dit is het scenario waar Maxime Verhagen ongetwijfeld op hoopt.

Weggaan

De twee vertrekken na het congres en geven hun zetel terug aan de partij. Dit is een ander scenario waar Verhagen vermoedelijk geen bezwaar tegen heeft. Piet Hein Donner heeft zich er achter de schermen al hard voor gemaakt, in de crisisdagen die leidden tot een tijdelijk opbreken van de formatieonderhandelingen. Als de twee dissidenten – toen nog drie – hun verzet tegen politieke samenwerking met de PVV in een minderheidskabinet met de VVD niet wilden opgeven, hield Donner hun voor, dan moesten ze zich committeren aan deze regeling. De drie weigerden, met de Grondwet aan hun zijde. En dus tekende het volgende scenario zich af:

Blijven

De twee blijven in de fractie, mét hun bezwaren. Anders dan in Duitsland, bestaat hier geen zogeheten ‘vertrouwensvotum’: Nederlandse parlementariërs hoeven bij de start van een nieuw kabinet hun steun niet uit te spreken. Sterker, het bestaan van een regeerakkoord – hoewel onderdeel van historisch ontwikkeld staatsrecht – schuurt met de Grondwet. Kamerleden mogen immers „zonder last” oordelen, bij iedere maatregel opnieuw.

Problematisch is natuurlijk wel dat Ad Koppejan en Kathleen Ferrier in dit scenario ook voor een motie van wantrouwen van de oppositie kunnen stemmen. Toch hoeft ook dat niet het einde te betekenen van het beoogde minderheidskabinet, want de twee SGP-Kamerleden zullen zo’n motie van wantrouwen nooit steunen. En dus haalt die nooit meer dan 74 stemmen.

Of nee, misschien toch 75. Onder de CDA’ers die wellicht de Tweede Kamer inkomen na de vorming van het kabinet zit één potentiële dissident, Pieter Omtzigt. Althans, dat meldde Ab Klink gisterenavond in het televisieprogramma Pauw en Witteman.

Eigen fractie

De twee stappen uit het CDA en vormen hun eigen Kamerfractie. Die heet dan tot de volgende Kamerverkiezingen de ‘groep Ferrier en Koppejan’, naar de regels van de Tweede Kamer. In dit scenario is het niet nodig na te denken over een zogeheten ‘gravamen’, een aantekening van een individueel fractielid tegen een specifiek onderdeel van het regeerakkoord. Ze kunnen als eigen groep immers stemmen zoals ze willen, niet alleen naar de letter van de Grondwet, maar zelfs volgens de regels van de praktische politiek.

Groep Verhagen

De twee blijven, als lid van de oppositie, eendrachtig samenwerkend met hun collega’s in de fractie. Als het congres zaterdag in meerderheid tegen stemt, zijn ze geen dissident meer. Het probleem ligt dan niet meer bij hen, maar bij fractievoorzitter Maxime Verhagen. Interessant te bedenken wat zíjn opties in dat geval zijn. Eén belangrijke daarvan is niet moeilijk te verzinnen: aftreden als voorzitter van de fractie. En dan? Zijn zetel teruggeven aan de partij? Of verder als ‘groep Verhagen’?