Vijf euro pin je niet, hoe komt 't briefje in omloop?

Unico Wilkens uit Rotterdam bezocht 10 september het festival Kunsthal Kookt. Daar viel hem op dat de bankbiljetten van 5 euro snel uit het wisselgeld verdwenen. Hij mailt: „Vijf euro kun je niet pinnen. Maar hoe komen de briefjes dan in de omloop?”

De Nederlandsche Bank (DNB) is verantwoordelijk voor het in de omloop brengen van alle bankbiljetten, dus ook voor het 5 eurobiljet. Dat gaat als volgt: de DNB laat het ‘vijfje’ drukken en Nederlandse banken bestellen die. Hierna is de detailhandel aan zet. Hotels, restaurants en supermarkten bestellen het biljet – bedoeld als wisselgeld – bij banken. Wij, consumenten, krijgen het vijfje pas op een van die locaties in handen.

Een biljet van 5 euro halen we niet uit de muur, zoals Unico Wilkens al terecht stelde. Oscar Tutert, legt namens de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) uit waarom: „Automaten moeten zo efficiënt mogelijk worden gevuld. Met biljetten van 5 is een pinautomaat sneller leeg en moet vaker worden bijgevuld.” Dat bijvullen brengt weer extra kosten met zich mee, waardoor banken doorgaans kiezen voor biljetten van 10, 20 en 50 euro.

De banken ING, ABN Amro en SNS hebben een algemeen geldend ‘vulbeleid voor automaten’ en die luidt: geen briefjes van 5 in pinautomaten. De Rabobank vormt daar als coöperatie een uitzondering op. Filialen mogen hun automaten naar eigen behoefte vullen en het komt voor dat je bij een Rabobank-filiaal 5 euro kunt pinnen. Maar dat is sporadisch, zegt woordvoerder Manel Vrijenhoek. „Je moet denken aan locaties in de buurt van een markt waar mensen behoefte hebben aan kleine bedragen.”

Er is nog een reden voor het ontbreken van vijfjes in pinautomaten. Bankbiljetten moeten aan strenge criteria – opgesteld door de Europese Centrale Bank (ECB) – voldoen voordat ze in een automaat mogen. „Vijfjes raken eerder beschadigd dan andere biljetten”, zegt Maarten Bais, salesmanager van waardetransport Brinks. „Die beschadigde biljetten moeten vervangen worden en dat kost banken extra geld.” Brinks is bekend van de blauwe busjes waarmee geld van banken naar bedrijven – en andersom – wordt vervoerd. Bais schat dat van alle bankbiljetten 10 tot 15 procent beschadigd raakt. Bij het 5 eurobiljet ligt dat percentage tussen de 60 en 70 procent.

Woordvoerders van ING, ABN Amro, SNS en de Rabobank laten weten dat het wél mogelijk is om biljetten van 5 euro aan het bankloket te verkrijgen. Maar dan moet je wel rekening houden met de openingstijden.

Sjoerd Scholten