Stoppen levert 12.000 euro op

Roken en drinken kost de samenleving geld. Preventie levert heel veel op, zegt hoogleraar Velthuijsen. „Ook de mensen zelf profiteren.”

„Iedereen roept dat preventie een gunstig effect heeft op de economie. Ik vroeg me af: hoeveel is dat dan?” Dus besloot Jan Willem Velthuijsen dit te onderzoeken. Velthuijsen is hoofd zorg bij adviesbureau PricewaterhouseCoopers (PwC) en hoogleraar financiële economie in Groningen. Zijn conclusie vat hij samen in de titel van zijn studie: Preventie loont voor iedereen.

Rokers en drinkers berokkenen de samenleving veel schade, berekende Velthuijsen: 5 miljard euro per jaar. Ze zijn vaker ziek en minder productief. Bestrijding van ongezond gedrag hoeft niet duur te zijn. „Wat kost een antirooktherapie met een paar nicotinepleisters? Als er één persoon tussen zijn 20ste en 44ste stopt met roken, levert dat de samenleving gemiddeld ongeveer 12.000 euro op.”

Het nieuwe kabinet zoekt miljarden euro’s. U heeft ze gevonden.

Veldhuijsen: „Het rendement van elke euro in programma’s die ongezond gedrag beperken, is hoog. Het is een interessante manier om geld te besparen in een tijd van bezuinigingen, omdat een groot deel van dit rendement terechtkomt bij de overheid. Let wel: we hebben het hier over miljarden euro’s.

„Het is niet alleen gunstig voor werkgevers, ook voor zorgverzekeraars die lagere lasten hebben en dat kunnen doorberekenen aan de klanten. Voor zorginstellingen is het goed, omdat ze minder bedden en personeel nodig hebben. Ook de mensen zelf profiteren: ze hebben een gezonder leven en gaan later dood.”

Wat is de beste campagne die een overheid kan doen?

„Vrij grootschalig en breed. Het werkt om de tabaksaccijns met 25 cent te verhogen, zoals onlangs is besloten. Maar een verhoging met 50 cent werkt relatief veel beter. Bovendien moet je campagnes breed voeren. Dus: én een accijnsverhoging, én een slimme voorlichting én een therapie die wordt vergoed.

„Vooral als die maatregelen samen met een campagne in de massamedia wordt gevoerd, levert dat een enorm rendement op. Hoewel de overheid erop verdient, heeft een accijnsverhoging minder effect dan een stevige mediacampagne. Een accijnsverhoging geeft 90 procent rendement, een mediacampagne 280 procent.”

Campagnes moet je richten op twintigers en dertigers, zegt u. Waarom?

„Die hebben de meeste werkjaren voor de boeg, dus is de winst groter als die stoppen met ongezond gedrag. Bovendien speelt mee dat als je ouder bent iedereen al beseft dat je gezonder moet leven en ze vaak er ook al iets aan doen.

„Vooral als je overgewicht terug wilt dringen en de bevolking meer wilt laten bewegen, kun je het beste heel vroeg beginnen. Zo zijn gymlessen op school zeer belangrijk. Als je jong leert te bewegen en ziet dat het leuk is, blijft de jeugd op latere leeftijd uit zichzelf meer bewegen. Het rendement op investeren in het bestrijden van overgewicht is overigens lager dan bij roken en drinken. Het levert ongeveer de helft minder op, want het is moeilijk iemands hele leefstijl blijvend te veranderen.”

Als zo’n investering zoveel oplevert, waarom steken overheid en zorgverzekeraars er dan zo weinig geld in?

„In het buitenland zijn campagnes vaak feller. Je ziet dat de bevolking in de ons omringende landen aantoonbaar minder drinkt en rookt dan hier. Zorgverzekeraars zijn soms huiverig een therapie te vergoeden, omdat niet duidelijk is of ze zelf de baten van die investering incasseren. Wat meespeelt is dat klanten sinds een paar jaar kunnen overstappen naar een concurrent – en die heeft dan het voordeel. Dan zeggen de verzekeraars: ja hallo! Dat heb ik betaald!”