Schriftelijk in viervoud

Bureaucratie en werkdruk bij de politie blijven groeien.

Straks gaat de politie taken schrappen die niet noodzakelijk van de politie zijn, zegt de korpschef.

Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker. Voor de politie althans, als de fiscus voortaan de verkeerscontroles zou doen. Foto Evelyne Jacq Europa, Nederland,Nieuwegein, 03-03-2008 Drie vrouwelijke politieagenten verscholen achter een boom voegen snelheidscontrole uit met behulp van een laserpistool in een woonwijk waar 50 is toegestaan, automobilisten krijgen een bon als zij , na correctie, boven de 63 km per uur hebben gereden. Foto: Evelyne Jacq Evelyne Jacq

De bureaucratie bij de politie is de afgelopen drie jaar niet verminderd, maar gegroeid. Nieuwe wetgeving, circulaires en aanwijzingen vanuit het Rijk hebben het werk gecompliceerder en duurder gemaakt. De door opeenvolgende kabinetten beloofde lastenverlichting is daardoor niet van de grond gekomen. De politie is op jaarbasis tientallen miljoenen euro meer kwijt om die nieuwe regelgeving ook uit te voeren.

Dat blijkt uit een inventarisatie van de kosten die de politie moet maken om uitvoering te geven aan nieuwe wetgeving zoals op het gebied van DNA-onderzoek, de versterking van de positie van slachtoffers of de aanwijzing die regelt dat een verdachte, voorafgaand aan het politieverhoor, recht heeft op een advocaat.

Volgens Jan Stikvoort, korpschef van het regiokorps Hollands-Midden en binnen de Raad van Korpschefs verantwoordelijk voor het terugdringen van de bureaucratie, dreigt „de emmer langzaam over te lopen” en gaat de politie op grote schaal taken schrappen die niet noodzakelijk van de politie zijn. De inzet van de politie bij evenementen als Dance Valley of die in Hoek van Holland, bijvoorbeeld, kostte de politie vorig jaar landelijk 490.000 manuren, zo’n 370 formatieplaatsen. „We hebben een overkill aan evenementen in het land en dat slorpt politiecapaciteit op.”

Alleen al het recht van verdachten op een advocaat, voorafgaand aan het eerste verhoor, gaat de politie naar verwachting tussen de 5 en de 9 miljoen euro kosten. En naar verwachting lange wachttijden in de arrestantenverblijven. Want de advocaten zijn niet 24 uur op afroep beschikbaar. „Het blijft straks toch een raar figuur dat rechercheurs uren moeten wachten op een advocaat van een op heterdaad betrapte winkeldief.”

Stikvoort kan het intussen uitrekenen op de achterkant van een bierviltje. Als twee dienders een dronken automobilist aanhouden, zijn zij vervolgens vier uur kwijt aan afhandeling van de administratieve rompslomp. Al was het maar omdat alle dossiers in viervoud moeten worden aangeleverd bij het Openbaar Ministerie. En niet digitaal, want dat mag de politie niet. Uren die dus niet worden besteed aan bijvoorbeeld surveillance op straat.

Ook de maatregelen en wetgeving somt hij zo op:

Nieuwe wetgeving om de identiteit van arrestanten vast te stellen. In 2008 bleek na onderzoek op basis van vingerafdrukken dat er op 10.000 gedetineerden, 200 andere personen waren dan in de administratie was geregistreerd. Dat leidde tot het ‘protocol identiteitsvaststelling in de strafrechtketen’. Een kostenpost voor de politie van minimaal 15,8 miljoen en maximaal 27,2 miljoen euro, ofwel 330 tot 568 formatieplaatsen.

Ook een nieuwe richtlijn die arrestanten voorafgaand aan het eerste politieverhoor het recht op een advocaat geeft (de zogeheten ‘Aanwijzing Salduz’), legt een claim op de politiecapaciteit: minimaal 5 miljoen tot maximaal 9,2 miljoen euro, ofwel 105 tot 191 formatieplaatsen. „We gaan grote drukte en lange wachttijden in de arrestantenverblijven krijgen. Want in tegenstelling tot de politie zijn advocaten niet 24 uur per dag oproepbaar. En het blijft toch een rare figuur dat rechercheurs uren moeten wachten op een advocaat van een op heterdaad betrapte winkeldief.”

Sinds 2008 moet de politie na insluiting van een vrouwelijke arrestant nagaan of zij minderjarige kinderen heeft, de zogeheten ‘kindcheck’. Dat betekent een zoektocht in de Gemeentelijke Basisadministratie en vervolgens, als er minderjarige kinderen zijn, een zoektocht naar een geschikte hulpverleningsinstantie. Kosten : 5,3 miljoen euro.

De werkdruk als gevolg van de wettelijk verplichte DNA-onderzoeken. DNA-materiaal mag pas worden afgenomen ná veroordeling. „Dat betekent dubbel werk voor de politie. Eén keer om de verdachte aan te houden en dan een keer na zijn veroordeling voor dat DNA-onderzoek. ”

Uitvoering van de ‘wet versterking positie slachtoffers’ kost de politie jaarlijks meer dan 7 miljoen euro, zo is berekend op het ministerie van Justitie. Want alle slachtoffers die erom vragen, moeten geïnformeerd worden. Als er vervolgd wordt en als er niet vervolgd wordt.

Maar Stikvoort heeft ook oplossingen. Zoals het overhevelen van de verkeerscontroles en de incasso van de boetes naar de fiscus. „Vooral de routinematige verkeerscontroles, zoals de lasercontroles. Dan kunnen wij als politie ons richten op het echte werk. Zoals het gaan behandelen van zo’n pakweg 150.000 ‘plankzaken’, waar nu niets mee gebeurt.” Wat ook zou kunnen: meer voorbereidend werk voor grote evenementen laten doen door gemeenten zelf. „Kunnen die niet eigen opsporingsambtenaren inzetten? Of particuliere beveiligingsbureaus?” Na het incident bij Hoek van Holland – waar in augustus 2009 agenten tijdens een dancefestival door relschoppers werden bedreigd, waarna zij een van hen doodschoten – is de druk op de politie toegenomen om dit soort ongeregeldheden te voorkomen. Dat kost naar schatting nóg eens 100 formatieplaatsen.

Maar de échte oplossing moet volgens Stikvoort van de politiek komen. „De politie moet er toch wel vanuit kunnen gaan dat de politiek rationeel met haar opsporingsapparaat omgaat en dat is lang niet altijd het geval.” Daarmee doelt Stikvoort op de politieke ophef over de bonnenquota. „Een agent die de straat opgaat moet fluitend één of twee processen-verbaal op een dag kunnen uitschrijven. Doet hij dat niet, dan vind ik dat hij daarop kan worden aangesproken. Nu is in het politieke debat het beeld gecreëerd van de agent die alleen maar schrijft om zijn quotum te halen. Maar dat is niet zo, we doen dat omdat we vinden dat de veiligheid ermee gebaat is. De politie bekeurt niet om gaten te dichten op de begroting van het ministerie van Justitie. Alleen al de suggestie dat het daar wel om zou gaan, is dodelijk voor het imago van de politie.”