China nog niet rijp voor filantropie

Bill Gates en Warren Buffett proberen de Chinese rijken over te halen om meer aan goede doelen te geven. Maar veel animo is daar nog niet voor. „Ze willen eerst zorgen voor hun families.”

Ben je in China net rijk of superrijk geworden, komen twee Amerikanen – Bill Gates en Warren Buffett – langs met het verzoek een groot deel van je vermogen weg te geven aan goede doelen.

Menig Chinese zakenman- of vrouw had een uitnodiging gekregen om met Gates en Buffett, de twee rijkste mannen ter wereld, van gedachten te wisselen. De ontmoeting vond gisteren plaats, in het Pekingse Chateau Laffitte Hotel. Het onderwerp: de noodzaak van filantropie.

Ondanks de status van geldgoeroe Buffett in China was de animo gisteren niet groot. Het illustreert de nog prille staat van de liefdadigheidssector in China. Van de naar schatting 189 Chinese miljardairs (in dollars) waren er vijftig aanwezig. Van de honderdduizenden miljonairs (eveneens in dollars) waren er welgeteld 1.369.

Het aantal afzeggingen werd niet bekendgemaakt, maar niettemin sprak Buffett gisteravond over „een groot succes’’. Ook de lijst van deelnemers bleef geheim. Gesignaleerd werd wel een aantal in de VS en Europa bekende Chinese rijken, onder wie Jack Ma van het onlinewarenhuis Alibaba en Wang Chuanfu van autofabrikant en batterijenproducent Built Your Dreams.

De argwaan van de Chinese rijken dat het accepteren van de uitnodiging gelijk zou staan aan het uitschrijven van een flinke cheque was te verklaren. Gates en Buffett toeren rond de wereld om rijken ervan te overtuigen dat het beter is om te geven dan te krijgen. De rijken moeten hun vermogens niet oppotten en doorgeven aan hun kinderen, maar weggeven aan goede maatschappelijke doelen, zoals de zoektocht naar een medicijn tegen aids of malaria.

Een van de Chinese deelnemers aan de bijeenkomst, zakenman Chen Guangbiao, was wel bereid te beloven dat hij zijn met recycling van afval verdiende persoonlijke fortuin van 150 miljoen dollar zal weggeven als hij sterft. Hij begrijpt de terughoudendheid van de nieuwe Chinese rijken. „Niet vergeten moet worden dat er in China nog geen goed fiscaal systeem is voor liefdadigheid en dat alle rijken nog niet zo lang geleden arm of heel erg arm waren”, zegt Chen aan de telefoon. „Zij zijn nog bezig met het opbouwen van hun fortuin en willen eerst zorgen voor hun families, onder wie grootouders die de hongersnoden nog hebben meegemaakt”. Hij kan het weten, want hij groeide op in een straatarm gezin in een dorp in Jiangsu, een van de armere provincies van China.

Of de avond werkelijk het succes was dat door Buffett werd geclaimd, is ook Chen niet duidelijk geworden, maar wel noemt hij het positief dat er „voor het eerst heel openlijk wordt gepraat en vooral ook wordt gepubliceerd over het belang van charitas”.

De bijeenkomst in het chique Pekingse hotel en de daaraan voorafgaande discussie onder miljonairs kreeg in de Chinese media net zoveel, zo niet meer aandacht dan het staatsbezoek van de Russische president Medvedev.

Volgens Chen doen Chinese miljardairs en miljonairs wel degelijk aan liefdadigheid, maar zien ze weinig in het opzetten van grote organisaties zoals Gates en zijn echtgenote hebben gedaan. „Het is veel efficiënter om aan kleinere projecten en organisaties te geven dan aan bijvoorbeeld onderzoeksorganisaties op het gebied van nieuwe medicijnen. Dat zijn staatsbureaucratieën en het risico van corruptie is niet ondenkbeeldig”, zo verklaart Chen. Ook dat houdt volgens hem Chinese rijken tegen om te schenken.

Minder dan 0,1 procent van het Chinese bruto binnenlands product (bbp) wordt door de staat, bedrijven en particulieren weggegeven aan goede doelen, terwijl in de VS dat percentage aanzienlijk hoger ligt, op 2 procent van het Amerikaanse bbp. Liefdadigheid in de VS is een industrie geworden met zelfs een geheel aan de sector gewijde vakpers.

„Liefdadigheid staat in China nog in de kinderschoenen. Nieuwe rijken moeten nog leren genereus te worden”, aldus Chen die tijdens de aardbeving in Sichuan in 2008 miljoenen schonk aan lokale hulporganisaties. Hij verwacht dat met de jaarlijkse stijging (van 2009 naar 2010 31 procent) van het aantal rijken en superrijken de bedragen die weggegeven zullen worden, ook gaan groeien. Over het exacte aantal vermogende Chinezen bestaat overigens geen duidelijkheid. Rupert Hoogewerf, een Britse marktonderzoeker in Shanghai die het consumptiegedrag van de Chinese middenklasse in kaart brengt, denkt dat het aantal miljardairs aanzienlijk hoger is dan de officiële Chinese statistieken uitwijzen.

„Wij denken dat er niet 189 dollarmiljardairs zijn, maar waarschijnlijk 400 tot 500. Het aantal dollarmiljonairs is ook veel groter dan het officiële cijfer van 1.369. Ik denk dat er meer dan 800.000 dollarmiljonairs zijn in China”, aldus de opsteller van het zogeheten Hurun Report. De mondiale luxegoederenindustrie gebruikt zijn marktonderzoek om de mogelijkheden in China te doorgronden. Zijn vermoeden spoort met recent onderzoek van Merill Lynch Global Wealth Management dat zegt dat er in communistisch China nu 500.000 rijken en superrijken zijn.