Nog meer bijna onzichtbare tegenvallers op 't loonstrookje

Wie in 2011 zijn loonstrookje bekijkt, ziet dat de zorgpremies niet met 100 maar met 325 euro stijgen.

De stijging van de zorgpremie in 2011 is een van de eerste concrete aanslagen op de portemonnee, in de reeks pijnlijke maatregelen die ons te wachten staat. De kleine zorgverzekeraar DSW uit Schiedam kondigde gisteren traditiegetrouw als eerste zijn premiestijging voor de basisverzekering aan. Het is een ongekend hoog bedrag: 114 euro.

Deze verhoging komt bovenop de veel minder in het oog springende stijging van de inkomensafhankelijke premie. Die wordt bijna ongemerkt via het loonstrookje op het inkomen ingehouden. Volgend jaar bedraagt die inhouding voor iemand met een modaal inkomen (30.000 euro) 210 euro meer dan dit jaar. Opgeteld is dat een tegenvaller van pakweg 325 euro komend jaar, waarvan nog weinig mensen zich bewust zijn.

DSW zit altijd aan de lage kant, grote verzekeraars komen doorgaans met een hogere premie. Burgers kunnen hun borst natmaken. Te meer daar het beoogde kabinet van VVD en CDA de komende jaren 18 miljard wil bezuinigen, waardoor burgers onvermijdelijk nog meer zorg zelf gaan betalen.

Toen de VVD’er Hoogervorst als minister van Volksgezondheid in 2006 het nieuwe zorgstelsel lanceerde, wilde hij met marktwerking de zorgkosten beteugelen. Burgers merken daar tot nog toe weinig van. Hoe komt dat? Allereerst omdat de behandelingsmogelijkheden groeien. Mensen worden ouder en de samenleving vergrijst. En dat kost allemaal geld.

Maar het komt ook doordat de aannames van het nieuwe zorgstelsel nog niet goed uitpakken. Minister Klink (Volksgezondheid, CDA) erkende gisteren, op een bijeenkomst voor zorgverzekeraars, voor het eerst dat de verwachtingen van het nieuwe stelsel te hoog waren en dat er snel resultaten moeten komen, willen mensen hun vertrouwen niet verliezen.

In het nieuwe zorgstelsel kregen zorgverzekeraars een spilfunctie. Zij moesten voor hun verzekerden bij zorgaanbieders de beste zorg tegen de scherpste prijzen inkopen. Het idee was dat zij slechte ziekenhuizen zouden straffen door geen contract meer met hen te sluiten. Dit ‘selectief contracteren’ is (nog) nauwelijks van de grond gekomen. Verzekeraars vrezen zo klanten te verliezen aan de concurrent die de keuzevrijheid om naar alle ziekenhuizen te gaan niet inperkt. Zorgverzekeraar CZ wil nu als eerste verzekeraar geen zaken meer doen met zes borstkankercentra omdat die ondermaats zouden presteren. Klink juicht dit toe en hoopt dat andere verzekeraars volgen. Het is een bescheiden begin van iets dat in volle gang had moeten zijn, als het aan Hoogervorst had gelegen.

Klinks voorganger wilde ook concurrentie tussen zorgverzekeraars. Die zou de premie laag houden. De concurrentie op de verzekeringsmarkt is heftig geweest. Zozeer dat zorgverzekeraars het eerste jaar van het zorgstelsel verlies maakten. Het leidde tot een concentratiegolf, waardoor er nog maar vier grote verzekeraars over zijn en een paar kleintjes.

Onlangs kondigde De Friesland Zorgverzekeraar een fusie aan met gigant Achmea. De vraag is of de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) deze machtsconcentratie billijkt. Maar duidelijk is dat kleintjes als De Friesland of DSW moeilijk kunnen opboksen tegen de reuzen. Zij fuseren of dreigen kopje onder te gaan. Intussen neemt de keuzevrijheid af.

De verzekerde of de patiënt moest ook meer te zeggen krijgen in het nieuwe stelsel. Hoogervorst stelde zich een driehoek voor van zorgverzekeraars, zorgaanbieders en verzekerden/patiënten. Die zouden elkaar scherp moeten houden en elkaar in evenwicht moeten houden. Maar de macht is verschoven van de zorgaanbieders naar de zorgverzekeraars, patiënten hebben weinig in te brengen.

Het idee was dat verzekeraars hun best zouden doen voor hun klanten onder de dreiging dat ze ontevreden verzekerden aan de concurrent zouden kunnen verliezen. Maar verzekerden blijken niet makkelijk van verzekeraar te wisselen. Terwijl in 2006 ruim 20 procent van de consumenten van zorgverzekeraar veranderde, gaat het nu nog maar om 3,5 procent. Verzekerden vinden de premieverschillen tussen verzekeraars te gering en vinden de informatie over de verschillen tussen verzekeraars te ingewikkeld.